{ "id": "eu-cbam-qa-2026-10-15", "title": "CBAM soru-cevap rehberi", "documentDate": "2026-10-15", "reviewed": "2026-10-17", "pageCount": 63, "questionCount": 129, "officialUrl": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/013fa763-5dce-4726-a204-69fec04d5ce2_en?filename=CBAM_Questions+and+Answers.pdf", "pdfUrl": "/belgeler/cbam-soru-cevap-2026-10-15.pdf", "sha256": "0d86eac8f7509269da665822a0d1e2d16368035df3b93cf7155793666c9cf278", "status": "GUIDANCE", "editorialNote": "Türkçe başlıklar ve notlar Resisco Mühendislik’in kaynaklı okuma notlarıdır; resmî çeviri veya eksiksiz mevzuat görüşü değildir.", "chapters": [ { "id": 1, "name": "Kapsam ve sorumluluk", "pages": "9–19" }, { "id": 2, "name": "Beyan ve Registry", "pages": "19–21" }, { "id": 3, "name": "Sertifika ve fiyat", "pages": "21–27" }, { "id": 4, "name": "Emisyon yöntemi", "pages": "27–40" }, { "id": 5, "name": "Doğrulama ve akreditasyon", "pages": "40–49" }, { "id": 6, "name": "Sektörler ve elektrik", "pages": "49–54" }, { "id": 7, "name": "Gümrük ve menşe", "pages": "54–63" } ], "insights": [ { "question": "5.10", "title": "Kayıt tercihi, gerçek veri doğrulamasından ayrı", "text": "Gerçek emisyonu izleme, hesaplama ve doğrulatma kararını malı üreten üçüncü ülke işletmecisi verir. İşletmeci doğrulanmış gerçek veri sağlamazsa beyan sahibi varsayılan değer kullanmak zorundadır. İşletmeci uygun CBAM kapsamına akredite bir doğrulayıcıyla çalışır. Q&A, doğrulayıcıların Registry’ye kaydını ve Komisyonun düzenli liste yayımını öngörür; güncel akreditasyon ulusal akreditasyon kuruluşunun yayımladığı kayıttan kontrol edilmelidir. 2027’de işletmeci Registry’ye kaydolmak zorunda değildir: bilgiyi sistem dışında beyan sahibine aktarabilir; beyan sahibi bunu Registry’ye yüklemelidir. Q&A’ya göre yıllık beyan modülü 2027’de açılacaktır.", "page": 44, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 8, 10 ve 10a", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "3.3", "title": "Alım yılı ile fiyat dönemi aynı şey değil", "text": "CBAM yükümlülüğü doğuran 2026 ithalatlarının sertifikaları 1 Şubat 2027'den itibaren ve 30 Eylül 2027'den önce alınır; fiyatı ise satın alma günü değil, malın 2026'da ithal edildiği çeyrek belirler. Örneğin Mart 2026 ithalatı için 2026 birinci çeyrek fiyatı kullanılır; ithalatçı daha ucuz başka bir çeyreği seçemez. Toplam maliyet için fiyatın yanında emisyon, ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve uygulanabilir indirimler de hesaplanır.", "page": 22, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 20 ve 21(1a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "4.25", "title": "Hazır artırılmış sütunlar kaldırıldı; ilave sürüyor", "text": "Q&A’dan ayrı bir düzenleme olan 2026/1740, ilave dahil hazır sütunları kaldırdı; ilave kaldırılmadı. Nihai değer Registry’de ilgili Ek-I toplam emisyon değerinden hesaplanır. İlave 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’den itibaren %30; gübrede %1’dir. Yöntem seçimi ve öncülün ülke/ürün satırı için Soru 4.25’in ayrıntısını okuyun.", "page": 36, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 7(2)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" }, { "label": "2026/1740 gerekçe 10, Madde 1, Ek-I ve Ek-II", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2026/1740/oj/eng" } ] }, { "question": "4.8", "title": "AB siparişine ayrı bir düşük emisyon hesabı yok", "text": "Aynı tesiste aynı ürünü üretirken AB’ye satılacak partiler için ayrı, diğer pazarlara gidecek partiler için ayrı emisyon hesabı kurulamaz. Hesap, müşteriye veya satış yönüne göre değil, tanımlı üretim sürecinin ve fonksiyonel birimin bütün üretimine dayanır. Böylece yalnız daha düşük emisyonlu partilerin AB ihracatına atanması önlenir.", "page": 30, "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "question": "5.17", "title": "2026 ithalatında rapor yılına dikkat", "text": "2026 ithalatında raporlama dönemi, mal daha önce üretilmiş olsa bile 2026’dır; 2026’ya ait uygun doğrulanmış gerçek veri yoksa varsayılan değer kullanılır. Diğer ithalat yıllarında dönem varsayım olarak ithalat yılıdır; gerçek üretim zamanı yeterli kanıtla belirlenirse üretim dönemi esas alınır (2025/2547 Madde 7(1)). Q&A s.47’deki iki yılı seçim gibi anlatan örnek, bağlayıcı hükümdeki \"esas alınır\" kuralını değiştirmez. İthal elektrik için dönem her durumda ithalat yılıdır (Madde 7(2)).", "page": 47, "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 7", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "question": "5.15", "title": "İlk saha ziyareti için fiziksel kontrol esas", "text": "İlk doğrulamada fiziksel ziyaret esastır; ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen engellerde 2025/2546 Madde 4’ün koşullu sanal ziyaret yolu ayrıdır. 2025/2546 Madde 3’teki genel kuralda sanal ziyaret için bir önceki raporlama döneminde, ziyaretten tamamen feragat için önceki iki raporlama döneminin her birinde fiziksel ziyaret gerekir. Komisyonun doğrulama rehberi s.60–61, fiziksel–sanal–fiziksel veya fiziksel–fiziksel–feragat–fiziksel örneklerini verir; bu iki kolaylık üst üste birleştirilemez. Ayrıca izleme ve raporlama sisteminin niteliği, karmaşıklığı ve risklerin fiziksel ziyaret gerektirmemesi; tesisi ve kontrol sistemini yeterince tanıma; bütün kanıtı uzaktan değerlendirebilme, riskleri kabul edilebilir düzeye indirerek makul güvence elde etme ve önemli değişiklik bulunmaması şartları birlikte aranır. Sıfır emisyonlu elektrik tesisleri için 2025/2546 Madde 3(2)’de ayrı feragat vardır: son beş dönemde en az bir fiziksel ziyaret ve diğer özel şartlar gerekir. Biyokütle kullanan, karbon yakalayan veya sera gazı transfer eden tesisler bu özel istisnayı sağlayamaz.", "page": 46, "legalSources": [ { "label": "2025/2546 Madde 2-4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2546/oj/eng" }, { "label": "2025/2551 Ek-II 2.13: fiziksel ziyaret", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2551/oj/eng" }, { "label": "Komisyon doğrulama rehberi s.60-62", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/030fe146-38e5-46b8-82b5-5f72da089a7b_en?filename=GUIDANCE+ON+CBAM+VERIFICATION+AND+ACCREDITATION+FOR+VERIFIERS+AND+NATIONAL+ACCREDITATION+BODIES.pdf#page=60" } ] }, { "question": "4.30", "title": "Eşik kütlesi ile emisyon sınırı farklı olabilir", "text": "Metal ile kapsam dışı başka malzemeden oluşan ürün, CBAM kapsamındaki CN koduyla ithal ediliyorsa ithalatçının takvim yılı başına 50 ton eşiği hesabına gümrük beyannamesindeki toplam net kütle girer; yalnız metal ağırlığına bakılmaz. Bu montaj örneğinin gerçek veri hesabında gömülü emisyon, metal öncülün gömülü emisyonundan oluşur; öncül için gerçek veya varsayılan değer kullanılabilir. Nihai ürün varsayılan yolla beyan ediliyorsa 2025/2621 Ek-I’deki ilgili nihai ürün değeri uygulanır. Gerçek ve varsayılan yolun genel seçimi Soru 4.25’te açıklanır.", "page": 38, "legalSources": [] }, { "question": "4.32", "title": "Negatif sonuç başka ürünün borcunu azaltmaz", "text": "Bir mal için ücretsiz tahsisat ve uygun karbon bedeli düzeltmelerinden sonra sonuç negatif çıkarsa, o malın CBAM yükümlülüğü sıfır alınır. Negatif tutar bir alacak veya satılabilir kredi oluşturmaz. Aynı ithalatçının başka bir ürününde yükümlülük varsa, ilk üründeki negatif sonuç bu ikinci ürünün borcundan düşülemez.", "page": 40, "legalSources": [] }, { "question": "3.9", "title": "AB kıyası, CBAM kıyası, Türkiye kıyası ayrı", "text": "CBAM kıyasları, ücretsiz tahsisat düzeltmesi hesabında CN kodu ve gerektiğinde üretim yöntemine göre kullanılır. 2025/2620 Ekinde A sütunu ilgili üretim sürecinin kıyasıdır ve ücretsiz tahsisat düzeltmesi gerçek veriyle hesaplanırken kullanılır; ilgili öncüllerin payı ayrıca hesaba katılır. B sütunu öncülleri de içerir ve nihai ürün veya öncül için varsayılan hesap yapıldığında kullanılır; basit malda A ile B aynıdır. Sütun keyfî seçilmez. Mevcut kıyaslar 1 Ocak 2026’dan uygulanır; Q&A, AB ETS 2026-2030 nihai kıyaslarıyla güncellenmelerini ve güncel değerlerin 1 Ocak 2027’den itibaren ithal edilen mallara uygulanmasını öngörür. Bu gelecek açıklaması tek başına yeni kıyas yayımı değildir; Türkiye ETS pilot kıyaslarının yerine de geçmez.", "page": 25, "legalSources": [ { "label": "2025/2620 Madde 2-3 ve Ek", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2620/oj/eng" } ] }, { "question": "5.18", "title": "Öncül raporunun kaynağı ve dönemi izlenmeli", "text": "Tesiste üretilmeyen öncül için uygulanabilir varsayılan değer veya onu üreten tesisin doğrulanmış gerçek emisyonu kullanılabilir. Gerçek veri seçilirse öncül işletmecisi, veriyi nihai malı üreten işletmeciye iletmelidir. Q&A, işletmeciler arası Registry paylaşımını 2028’den itibaren öngörür; öncesinde bilgi sistem dışında aktarılır. Nihai malın doğrulayıcısı öncül raporunu inceler: esas olarak nihai malın raporlama döneminin raporu; öncülün gerçek üretim zamanı yeterli kanıtla gösterilirse öncülün üretim döneminin raporu değerlendirilir. Farklı dönem/tedarikçi miktarlarında 2025/2547 Madde 14’ün ortalama ve atıf kuralları korunur.", "page": 48, "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 13-15", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "question": "7.7", "title": "Dahilde işlenen malın kapsam içi girdileri beyan edilmelidir", "text": "Dahilde işleme rejimine alınan malda, yalnız bu rejime girişle CBAM yükümlülüğü doğmaz. Malın kendisi serbest dolaşıma sokulursa CBAM uygulanır. Mal işlenip elde edilen ürün serbest dolaşıma sokulursa, yetkili beyan sahibi bu ürünü oluşturan kapsam içi girdilerin miktarını ve gömülü emisyonunu CBAM beyanına eklemek zorundadır; nihai ürün Ek-I'de yer almasa da bu kural uygulanır. Girdi ile serbest dolaşıma giren ürün arasındaki bağı kurmak için rejim kapatma belgeleri (ibra hesabı dahil) doğrulama ve kontrolde kullanılabilir.", "page": 57, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 6(3)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "7.19", "title": "Sıfır emisyon bildirimi, eşik hesabından çıkış değil", "text": "AB dışı menşeli geri gelen eşya, Gümrük Kodu Madde 203 şartlarını sağlıyorsa yıllık CBAM beyanına sıfır gömülü emisyonla alınır; buna rağmen miktarı 50 ton eşiğine dahildir. Madde 205 kapsamındaki geri gelen eşyada ise olağan emisyon hesabı yapılır. AB menşeli geri gelen eşya kapsam dışıdır; yalnız gümrük vergisi muafiyeti bulunması bütün bu durumları aynı yapmaz.", "page": 61, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 6(5), Ek-VII", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "7.22", "title": "Y128 ile Y137 gelecekteki eşiğe de bakar", "text": "Yetkili beyan sahibi, yıl içinde 50 ton eşiğini aşacağını öngörüyorsa Y128 kodunu CBAM hesap numarasıyla kullanır; fiilî aşımı beklemez. Y137, eşiğin aşılmasının beklenmediği durumda muafiyet beyanı içindir. Bu nedenle ithalat planı değişip aşım öngörülebilir hale geldiğinde kullanılan kod da yeniden değerlendirilmelidir; elektrik ve hidrojen bu kütle muafiyetine dahil değildir.", "page": 63, "legalSources": [] }, { "question": "7.23", "title": "Y422 diğer uygulanabilir kodları kaldırmaz", "text": "Dahilde işlemeye alınmış CBAM malları serbest dolaşıma sokulduğunda veya münhasır ekonomik bölgeye getirildiğinde, gümrük beyannamesinde Y422 kodu her durumda zorunludur; malların daha önce dahilde işlemede olduğunu gösterir. Başka bir Y kodu da uygulanıyorsa Y422'nin yerine değil, yanına eklenir: örneğin ithalatçının CBAM hesap numarası varsa Y128; yetkili beyan sahibi başvurusu yapılmış ama henüz karar verilmemişse Y238. Y238, başvurunun yapılmış olmasına bağlı geçici bir durumu gösterir; genel bir yetki değildir. Başvuru kodu her tarihte otomatik ithalat izni sağlamaz; 31 Mart 2026’ya kadar yapılmış başvurulara ilişkin Madde 17(7a) geçici ithalat şartları ayrıca sağlanmalıdır.", "page": 63, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 17(7a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "1.15", "title": "Komisyon Excel’i öneriliyor, zorunlu değil", "text": "Komisyonun emisyon raporu Excel şablonunu kullanmak zorunlu değildir, ancak önerilir; aynı bilgileri ve yöntem şartlarını karşılayan başka bir düzen de kullanılabilir. Şablon, ilgili kaynak akışlarını, emisyon kaynaklarını, elektrik tüketimini ve ilgili öncülleri (precursor) hesaba katmayı sağlar. Summary_Communication sayfası ithalatçının ihtiyaç duyduğu bilgileri özetler; dosyanın doldurulmuş olması tek başına doğrulama raporu yerine geçmez.", "page": 16, "legalSources": [] }, { "question": "6.12", "title": "Elektrikte gerçek veri için koşullar birlikte", "text": "İthal elektrikte gerçek emisyon ancak şu koşulların hepsi birlikte sağlanırsa kullanılabilir: yetkili CBAM beyan sahibi ile üçüncü ülkedeki üretici arasında elektrik alım anlaşması (PPA); tesisin AB iletim sistemine doğrudan bağlı olması veya ihracat anında aradaki şebekede fiziksel sıkışıklık olmadığının kanıtlanması; tesisin en fazla 550 g fosil kaynaklı CO₂/kWh salması; beyan edilen miktarın menşe, varış ve varsa transit ülkelerdeki tüm sorumlu iletim sistemi operatörlerince tahsisli enterkonneksiyon kapasitesine kesin olarak nomine edilmesi ve nominasyon ile üretimin en fazla bir saatlik aynı döneme ait olması. Sunulacak kanıtlar 2025/2547 Ek-II Bölüm D.2.4'te düzenlenir. Komisyonun 17 Aralık 2025 tarihli değişiklik teklifi henüz yürürlükte değildir; mevcut koşullar uygulanır. Koşulları akredite doğrulayıcı teyit eder; en az aylık ara raporlar doğrulayıcıya sunulur (2023/956 Ek-IV/5(e)).", "page": 53, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Ek-IV/5", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "1.5", "title": "Karbon bedeli indirimi: hak ile uygulama hazırlığı ayrı", "text": "2023/956 Madde 9, gerçek emisyonla beyanda üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon bedeli için kanıt ve bağımsız kişi tasdikiyle indirim istenmesine izin verir; yararlanılabilir iade ve ücretsiz tahsisat gibi telafiler net bedelden düşülür. Madde 9(4)’teki yıllık varsayılan karbon fiyatı yolu, ülkede kuralla belirlenmiş karbon fiyatı bulunmasına ve yıllık varsayılan fiyatın belirlenebilmesine bağlıdır. Komisyon 2027’den itibaren bu fiyatları belirleyip Registry’de sunabilir; bunu yapması zorunlu değildir. Varsayılan emisyonla beyanda indirim yalnız bu yola dayanabilir. Q&A, uygulama düzenlemesini ve ülke bazlı varsayılan fiyatların sunulmasını plan olarak anlatır; değerlendirilen konu bu fiyatların Eylül 2027 beyanlarında Registry’de kullanılabilecek biçimde nasıl sunulacağıdır. 17 Ekim 2026 resmî liste kontrolünde nihai indirim metni ve ülke fiyatlarının yayımlandığı teyit edilmedi. Türkiye ETS’nin bulunması otomatik CBAM indirimi sağlamaz.", "page": 12, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 9(1)-(4)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "question": "5.13", "title": "Hizmet alınması beyan sorumluluğunu devretmez", "text": "Beyan sahibi, doğrulama raporu dahil CBAM beyanının içeriğinden sorumludur. Yanlış rapor nedeniyle gerekli sayıda sertifika teslim edilmezse ceza uygulanabilir. 2023/956 Madde 26(1a), işletmeci, doğrulayıcı veya karbon bedeli kanıtını tasdik eden bağımsız kişinin hatalı bilgisinden kaynaklanan eksik teslimde makamın ceza tutarını indirebilmesine izin verir; borç ve sorumluluk kendiliğinden ortadan kalkmaz. Madde 5(7a) ise beyanı teknik olarak başka kişiye sunarken sorumluluğun devamını düzenleyen ayrı hükümdür.", "page": 45, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 26(1), 26(1a); Madde 5(7a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] } ], "limits": [ { "title": "Çeyrek sonu tarihindeki tutarsızlık", "text": "Q&A s.22’de üçüncü kontrol tarihi 31 Ekim yazıyor; aynı belgenin s.9’daki \"her takvim çeyreği\" ifadesi ve 2023/956 Madde 22(2) çeyrek sonunu esas alır. Üçüncü çeyrek 30 Eylül’de biter; 31 Ekim uygulama takvimine aktarılmadı. Bakiye hesabında mark-up hariç varsayılan değer veya şartları sağlayan önceki yıl teslimi ile ücretsiz tahsisat düzeltmesi kullanılır (Soru 3.1).", "question": "3.1", "page": 22, "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 22(2)-(2a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "title": "Geleceğe ilişkin ifadeler tamamlanmış işlem değil", "text": "Soru 1.5 ve 3.10’daki karbon bedeli uygulama düzenlemesi, 6.12’deki elektrik önerisi ve 7.18’deki AEA hedefi farklı statülerdedir. Belgenin güncelleme tarihi bunları yürürlüğe sokmaz.", "question": "1.5", "page": 12, "legalSources": [] }, { "title": "Önceki tam sürümle değişiklik karşılaştırması yapılmadı", "text": "15 Ekim belgenin üzerinde yazan güncelleme tarihidir; inceleme ve tespitimiz 17 Ekim’dir. Buradaki her açıklamanın ilk kez 15 Ekim’de getirildiğini söylemiyoruz.", "question": "", "page": 1, "legalSources": [] }, { "title": "Yalnız bu belgeye dayanarak özel dosya kararı verilmez", "text": "Bazı bölümlerde taslak dili, editoryal not veya eskimiş gelecek zaman bulunuyor. Özellikle s.13’teki kapsam notu ile s.20’deki yetkilendirme cümlesi yeni kural sayılmadı. Güncel mevzuat ve yetkili makam esas alınır.", "question": "1.7", "page": 13, "legalSources": [] }, { "title": "Raporlama dönemi ifadesindeki uyumsuzluk", "text": "Q&A s.33, en az üç ardışık ayı kapsayan farklı dönem (örneğin mali yıl) ve ilgili veri yoksa temsil edici kalan önceki yıl verisi hakkında açıklamalar içerir. Bunlar 2025/2547’nin takvim yılı tanımı ve 2026 ithalatında 2026 dönemi kuralıyla açık biçimde örtüşmez. Bu cümlelerden tek başına alternatif dönem veya 2026 öncesi emisyon verisini kullanma izni çıkarılmamalıdır; Soru 4.14 ve 5.17’de bağlayıcı hüküm ayrı gösterilir.", "question": "4.14", "page": 33, "legalSources": [] }, { "title": "Yetkilendirme ve üretim yılı anlatımında mevzuat üstünlüğü", "question": "2.2", "page": 20, "text": "Q&A s.20’deki zorunlu danışma ve 15 iş günü anlatımı yerine güncel Madde 17(1)’deki isteğe bağlı danışma ve en fazla 15 takvim günü kuralı uygulanır. Q&A s.47’deki yıl seçimi örneğinde de bağlayıcı 2025/2547 Madde 7 esas alınır: 2026 dışındaki ithalatta yeterli üretim kanıtı varsa üretim dönemi kullanılır; 2026 ithalatında mal daha önce üretilmiş olsa da raporlama dönemi her durumda 2026’dır.", "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 17(1)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" }, { "label": "2025/2547 Madde 7", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "title": "Sanal ziyaret ile genel feragat aynı takvim değildir", "question": "5.15", "page": 46, "text": "Q&A s.46 ve Komisyonun doğrulama rehberi s.60-61, ziyaret istisnalarını birlikte okunması gereken koşullarla açıklar. Genel feragat için önceki iki raporlama döneminin her birinde fiziksel ziyaret gerekir; yalnız önceki yılın ziyareti yetmez. Rehberin örnekleri fiziksel, sanal, fiziksel veya fiziksel, fiziksel, feragat, fiziksel şeklindedir. Bunlar bütün tesisler için zorunlu bir takvim değildir; her istisna kendi koşullarına bağlıdır ve iki kolaylık üst üste birleştirilemez. Bağlayıcı dayanak 2025/2546 Madde 3’tür. Sıfır emisyonlu elektrik tesislerinin özel hükmü ve Madde 4’teki olağanüstü koşullar ayrıca değerlendirilir.", "legalSources": [ { "label": "2025/2546 Madde 3 ve 4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2546/oj/eng" }, { "label": "Komisyon doğrulama rehberi s.60-61", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/030fe146-38e5-46b8-82b5-5f72da089a7b_en?filename=GUIDANCE+ON+CBAM+VERIFICATION+AND+ACCREDITATION+FOR+VERIFIERS+AND+NATIONAL+ACCREDITATION+BODIES.pdf#page=60" } ] } ], "questions": [ { "id": "1.1", "chapter": 1, "page": 9, "title": "İthalatçının kesin dönem yükümlülükleri", "note": "Genel kural, CBAM kapsamındaki ithalatın yetkili beyan sahibi tarafından yapılmasıdır. Elektrik ve hidrojen dışındaki mallarda ithalatçı başına takvim yılı toplam net kütlesi 50 tonu aşmıyorsa muafiyet uygulanır; eşik aşılırsa o yılın kapsamdaki bütün ithalatları yükümlülüğe girer. Aşım bekleniyorsa önceden yetkilendirmeye başvurulur. İthalatçı AB dışında yerleşikse 50 tonun altında da dolaylı temsilcisi yetkili beyan sahibi olmalıdır (Madde 5(2)); bu, kütle muafiyetini kaldırmaz. 2026 ithalatlarının ilk yıllık beyanı ve sertifika teslimi en geç 30 Eylül 2027’dir; satış 1 Şubat 2027’de başlar. 2027’den itibaren her çeyrek sonunda hesapta, yıl başından beri ithal edilen malların gömülü emisyonunun en az %50’sine karşılık gelen sertifika bulunmalıdır. Hesap yöntemi, ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve eşik aşımını izleyen çeyrek kuralı Soru 3.1’de açıklanır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 2a, 4, 5(2), 22", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "1.2", "chapter": 1, "page": 10, "title": "Kesin dönem ne zaman başladı?", "note": "CBAM’ın mali yükümlülük içeren kesin dönemi 1 Ocak 2026’da başladı. Ekim 2023–Aralık 2025 geçiş döneminde yalnız çeyreklik emisyon raporu veriliyordu; bu raporlama düzeni kesin dönemde yıllık beyana dönüştü. 2026 ithalatları için beyan ve sertifika tesliminin 2027’de yapılması, 2026 ithalatlarının mali yükümlülük dışında kaldığı anlamına gelmez. Kesin dönem 2025/2083 ile sadeleştirildi. Aralık 2025’te sunulan sonraki kapsam/revizyon önerisi, kabul ve uygulama aşamaları tamamlanmadan yürürlükte kapsam sayılmaz.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.3", "chapter": 1, "page": 10, "title": "CBAM’ın işleyişi", "note": "CBAM, belirli ithal malların üretiminde oluşan emisyonlara, AB’de benzer üretimin AB ETS altında karşılaştığı karbon bedelini yansıtmayı amaçlar. Ödenecek tutar yalnız sertifika fiyatından çıkmaz: ithal miktar ve gömülü emisyon hesaplanır, ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve koşulları sağlanan karbon bedeli indirimi uygulanır. Hukuki yükümlülük yetkili beyan sahibindedir; ticari sözleşmedeki maliyet paylaşımı ayrıca belirlenebilir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.4", "chapter": 1, "page": 11, "title": "AB ETS ile bağlantı", "note": "CBAM sertifikasının fiyatı AB ETS tahsisatlarının ihale fiyatlarına dayanır; ancak CBAM sertifikaları şirketler arasında alınıp satılan tahsisatlar değildir. AB üreticilerinin ücretsiz tahsisatı azaldıkça ithal mallara uygulanan ücretsiz tahsisat düzeltmesi de azalır. Bu nedenle aynı emisyon yoğunluğundaki ürünün CBAM yükümlülüğü zaman içinde artabilir; ücretsiz tahsisatın kaldırılması 2034’e kadar kademeli ilerler.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.5", "chapter": 1, "page": 12, "title": "Üçüncü ülkede ödenen karbon bedeli", "note": "2023/956 Madde 9, gerçek emisyonla beyanda üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon bedeli için kanıt ve bağımsız kişi tasdikiyle indirim istenmesine izin verir; yararlanılabilir iade ve ücretsiz tahsisat gibi telafiler net bedelden düşülür. Madde 9(4)’teki yıllık varsayılan karbon fiyatı yolu, ülkede kuralla belirlenmiş karbon fiyatı bulunmasına ve yıllık varsayılan fiyatın belirlenebilmesine bağlıdır. Komisyon 2027’den itibaren bu fiyatları belirleyip Registry’de sunabilir; bunu yapması zorunlu değildir. Varsayılan emisyonla beyanda indirim yalnız bu yola dayanabilir. Q&A, uygulama düzenlemesini ve ülke bazlı varsayılan fiyatların sunulmasını plan olarak anlatır; değerlendirilen konu bu fiyatların Eylül 2027 beyanlarında Registry’de kullanılabilecek biçimde nasıl sunulacağıdır. 17 Ekim 2026 resmî liste kontrolünde nihai indirim metni ve ülke fiyatlarının yayımlandığı teyit edilmedi. Türkiye ETS’nin bulunması otomatik CBAM indirimi sağlamaz.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 9(1)-(4)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "1.6", "chapter": 1, "page": 12, "title": "Üreticiler arasında karşılaştırılabilirlik", "note": "CBAM, AB üreticisi ile ithal ürün arasında karbon bedeli bakımından karşılaştırılabilir bir uygulama kurmayı hedefler. Doğrulanmış gerçek emisyon kullanılması, düşük emisyonlu üretimin hesaba yansımasını sağlar; AB’deki ücretsiz tahsisata karşılık gelen düzeltme ve tanınabilir karbon bedeli de yükümlülüğü azaltabilir. Aynı sektördeki bütün ürünler için tek bir sabit CBAM maliyeti bulunmaz. Sertifika fiyatı da AB üreticilerinin AB ETS altında ödediği fiyatla aynı esasa göre belirlenir ve Komisyon tarafından yayımlanır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.7", "chapter": 1, "page": 13, "title": "Ürün ve sektör kapsamı", "note": "Mevcut kapsam çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrikte belirli ürünleri içerir. Bir tesisin sektör adı tek başına yeterli değildir: ithal edilen ürünün sekiz haneli CN kodu, CBAM Tüzüğü Ek-I’deki kayıt ve istisnalarla karşılaştırılır. Kapsamı genişletmeye ilişkin bir teklif, kabul edilip uygulanmaya başlamadan mevcut ürün listesine eklenmiş sayılmaz. Bu sektörler yüksek karbon kaçağı riski ve yüksek emisyon yoğunluğu nedeniyle seçildi; tam uygulamada ETS kapsamındaki sektör emisyonlarının %50'sinden fazlasını temsil edecekleri belirtiliyor.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.8", "chapter": 1, "page": 13, "title": "AB’nin en dış bölgeleri", "note": "Réunion, Mayotte, Guadeloupe ve Martinique AB gümrük bölgesindedir; buralarda üretilen mallar üçüncü ülke menşeli ithalat gibi CBAM’a tabi tutulmaz. Yeni Kaledonya gibi AB gümrük bölgesi dışındaki denizaşırı bölgeler ise üçüncü ülke olarak ele alınır. Bu nedenle yalnız bölgenin bir AB ülkesiyle siyasi bağlantısına bakmak yeterli değildir; gümrük bölgesi ve malın menşei belirlenmelidir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.9", "chapter": 1, "page": 14, "title": "Ülke istisnaları", "note": "CBAM kural olarak kapsamdaki malların üçüncü ülkelerden ithalatına uygulanır. İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’in AB ETS’ye katılımı, İsviçre ETS’sinin ise AB ETS’ye bağlı olması nedeniyle bu ülkeler menşeli mallar istisna listesindedir. Bir serbest ticaret anlaşması veya gümrük birliği aynı istisnayı kendiliğinden sağlamaz; Türkiye’den ithalat için genel bir CBAM muafiyeti çıkarılamaz.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.10", "chapter": 1, "page": 14, "title": "Yetkili ulusal makam", "note": "Her AB üye devleti bir ulusal yetkili makam belirler. Bu makam yetkili beyan sahibi statüsünü verir, beyanları inceleyebilir ve yaptırım uygulayabilir. Yetkili makam, beyan sahibinin yerleşik olduğu üye devletin makamıdır; malın giriş limanı veya EORI numarasını veren ülke bunu belirlemez. Güncel makam listesi Komisyonun CBAM sayfasında yayımlanır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.11", "chapter": 1, "page": 14, "title": "İkinci el ürünler", "note": "Bir malın ikinci el olması, CBAM kapsamından çıkması için yeterli değildir. İkinci el ürün Ek-I’deki bir CN kodunda sınıflandırılıyor ve AB’de serbest dolaşıma sokuluyorsa, geçerli eşik ve istisna kuralları altında CBAM yükümlülüğü doğabilir. Kapsam incelemesi ürünün yaşına değil, gümrük sınıflandırmasına ve ithalat işlemine dayanır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.12", "chapter": 1, "page": 14, "title": "Ambalajlar", "note": "Ambalaj, gümrük beyannamesinde kendi CN koduyla beyan ediliyor ve bu kod CBAM Ek-I’de yer alıyorsa yükümlülük doğabilir. Örneğin metal bir ambalajın değerlendirmesi, yalnız içinde taşınan ürünün kapsamına bakılarak yapılamaz. Ambalajın ayrı eşya olarak mı, diğer ürünle birlikte mi sınıflandırıldığı ilgili gümrük kaydından belirlenmelidir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.13", "chapter": 1, "page": 15, "title": "Askerî mallar", "note": "Askerî faaliyet istisnası güncel 2023/956 Madde 2(3)’tedir; Q&A’daki 2(3)(c) atfı eski numaralandırmadır. İstisna UCC-DA Madde 1(49)’da tanımlanan askerî kuvvetler arası taşıma ve kullanım içindir. Ticari bir şirketin AB askerî kuvvetlerine sattığı mallar veya üye devlet askerî makamları adına yapılsa da 1(49) dışında kalan ithalat bu nedenle muaf olmaz. NATO veya AB Form 302 ile beyan edilen mallar CBAM’a tabi değildir; başka şekilde beyan edilirse istisna dayanağının gümrük beyannamesinde belirtilmesi önerilir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 güncel Madde 2(3)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "1.14", "chapter": 1, "page": 15, "title": "Emisyon hesaplama dayanağı", "note": "Kesin dönemde gömülü emisyon hesabının temel kuralları 2025/2547 sayılı Uygulama Tüzüğünde bulunur. Komisyonun yöntem ve sektör rehberleri, bu kuralları tesis verilerine uygulamayı kolaylaştırır; Excel şablonları ve eğitimler de destek sağlar. Hesap hazırlanırken geçiş dönemi belgeleri yerine kesin dönem sürümü kullanılmalı, rehber açıklaması ile bağlayıcı mevzuat hükmü karıştırılmamalıdır. Soru-cevap belgesinin gelecek zamanlı ifadesine karşılık, 17 Ekim 2026’da eriştiğimiz Komisyon rehber sayfasında 14 Ağustos 2026 tarihli kesin dönem yöntem ve sektör rehberleri bulunuyor. Rehberlerin mevcut olması, bunları bağlayıcı tüzük haline getirmez.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "Komisyon kesin dönem yöntem ve sektör rehberleri", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism/cbam-legislation-and-guidance_en" } ] }, { "id": "1.15", "chapter": 1, "page": 16, "title": "Komisyonun Excel şablonu zorunlu mu?", "note": "Komisyonun emisyon raporu Excel şablonunu kullanmak zorunlu değildir, ancak önerilir; aynı bilgileri ve yöntem şartlarını karşılayan başka bir düzen de kullanılabilir. Şablon, ilgili kaynak akışlarını, emisyon kaynaklarını, elektrik tüketimini ve ilgili öncülleri (precursor) hesaba katmayı sağlar. Summary_Communication sayfası ithalatçının ihtiyaç duyduğu bilgileri özetler; dosyanın doldurulmuş olması tek başına doğrulama raporu yerine geçmez.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.16", "chapter": 1, "page": 16, "title": "Hatalı veya eksik beyanın sorumlusu", "note": "CBAM beyanındaki eksik veya yanlış bilgiden hukuken yetkili CBAM beyan sahibi sorumludur. Bu kişi ithalatçı veya yükümlülüğü üstlenen dolaylı gümrük temsilcisi olabilir. Üreticiden veri alınması ya da bir danışmanın dosyayı hazırlaması sorumluluğu otomatik devretmez; ulusal makam açıklama isteyebilir ve ihlalin niteliğine göre yaptırım uygulayabilir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.17", "chapter": 1, "page": 16, "title": "Özel sorular kime sorulur?", "note": "Özel sorular için önce ilgili AB ülkesinin ulusal yetkili makamına, gerektiğinde Komisyona başvurulur. AB dışındaki üreticilerin Registry erişim talepleri Komisyon tarafından değerlendirilir. Ulusal makamların güncel listesi Komisyonun CBAM sayfasındadır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.18", "chapter": 1, "page": 17, "title": "Beyan sahibinin kimliği", "note": "AB’de yerleşik ithalatçı, kendi adına yaptığı ithalatta kural olarak CBAM yükümlüsüdür; kabul eden bir dolaylı gümrük temsilcisi bu görevi üstlenebilir. AB dışında yerleşik ithalatçı ise AB’de yerleşik dolaylı temsilci kullanmalıdır. Gümrük beyannamesindeki CBAM hesap numarası, ilgili mallar için kimin yetkili beyan sahibi olarak hareket ettiğini gösterir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.19", "chapter": 1, "page": 17, "title": "Birden fazla dolaylı temsilci", "note": "Bir ithalatçı farklı malları için birden fazla dolaylı temsilci kullanabilir; her temsilci üstlendiği ithalatların CBAM yükümlülüğünü yerine getirir. Bir temsilci de birden fazla ithalatçı adına çalışabilir. Bu durumda temsilci, sorumluluğunu üstlendiği bütün malları aynı yıl için tek yıllık CBAM beyanında toplar; aynı malların iki kişi tarafından tekrar beyan edilmemesi gerekir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.20", "chapter": 1, "page": 17, "title": "EORI numarasının rolü", "note": "EORI, işletmeyi AB gümrük bölgesinin tamamında tanımlayan tekil numaradır; CBAM hesap numarasından farklıdır ve bir işletmenin yalnız bir EORI numarası olabilir. Yıllık CBAM beyanı, ilgili gümrük beyannamesinde kullanılan aynı EORI numarasıyla verilmelidir. Yetkili makamı EORI’nin alındığı ülke veya giriş limanı değil, beyan sahibinin yerleşik olduğu üye devlet belirler.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "1.21", "chapter": 1, "page": 18, "title": "Şirket grupları için merkezi beyan", "note": "Aynı grubun farklı EORI numaralarına sahip şirketleri kural olarak ayrı CBAM beyanları verir. Ortak bir dolaylı gümrük temsilcisi, ilgili gümrük işlemlerini de üstlenerek beyanı merkezîleştirebilir. Bir grup şirketi yalnız dosya hazırlama hizmeti veriyorsa diğer şirketlerin hukuki sorumluluğu devam eder ve her yetkili beyan sahibi için ayrı beyan sunulur.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.1", "chapter": 2, "page": 19, "title": "Yetkili CBAM beyan sahibi başvurusu", "note": "Yetkili CBAM beyan sahibi olmak için CBAM Registry üzerinden elektronik başvuru yapılır. Başvuruyu, başvuru sahibinin yerleşik olduğu AB ülkesinin yetkili makamı değerlendirir; uygunluk kararı sisteme kaydedildiğinde statü kazanılır. Başvuru göndermek ile yetki almak aynı şey değildir; 50 ton muafiyeti ve varsa özel geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.2", "chapter": 2, "page": 19, "title": "Yetkilendirme ölçütleri ve süreler", "note": "Yetkilendirmede ciddi veya tekrarlanan ihlallerin bulunmaması, mali ve operasyonel kapasite, uygun yerleşiklik ve EORI şartları incelenir. Q&A s.20’deki zorunlu danışma ve 15 iş günü anlatımından farklı olarak güncel 2023/956 Madde 17(1), makamın Registry üzerinden diğer yetkili makamlara veya Komisyona danışabileceğini ve bu danışmanın en fazla 15 takvim günü süreceğini belirtir. Bu, bütün başvurunun sonuçlanma süresi değildir; başvuru planı güncel yetkilendirme düzenlemesine ve ulusal makamın taleplerine dayanmalıdır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 17(1)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "2.3", "chapter": 2, "page": 20, "title": "Yetkisiz ithalatın durumu", "note": "Yetkilendirme zorunluluğu bulunan ithalatı bu statüye sahip olmayan kişi serbest dolaşıma sokamaz. Elektrik ve hidrojen dışındaki mallarda geçerli 50 ton muafiyeti saklıdır. Ayrıca 31 Mart 2026’ya kadar yetkilendirme başvurusu yapmış kişilerin, makam karar verene kadar geçici olarak ithalata devam edebilmesine ilişkin hüküm vardır; başvuru yapmak her tarihte otomatik ithalat izni sağlamaz.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 17(7a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "2.4", "chapter": 2, "page": 20, "title": "Yıllık beyan hangi sistemden verilir?", "note": "Kesin dönem yıllık CBAM beyanı, yetkili beyan sahibinin hesabından CBAM Registry’ye sunulur. Üreticinin ithalatçıya gönderdiği Excel veya emisyon raporu bu beyanın hazırlanmasında kullanılır; gönderim tek başına yıllık beyanın yapılmış olduğu anlamına gelmez. Gerçek emisyon kullanılıyorsa gerekli doğrulama raporunun da beyanı desteklemesi gerekir.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.5", "chapter": 2, "page": 20, "title": "Yıllık beyanın son tarihi", "note": "Yıllık CBAM beyanının son tarihi, ithalat yılını izleyen yılın 30 Eylül günüdür. Örneğin 2026 içinde yapılan kapsamdaki ithalatlar ilk kez 30 Eylül 2027’ye kadar beyan edilir. Bu tarih malın üretildiği güne veya üreticiyle satış sözleşmesinin imzalandığı tarihe göre değişmez; esas alınan, ilgili ithalat yılıdır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.6", "chapter": 2, "page": 20, "title": "Registry erişimi ve kullanıcı rolleri", "note": "Yetkilendirilen beyan sahibine Komisyon bir CBAM hesap numarası verir ve Registry erişimi bununla açılır. Erişim AB genelindeki UUM&DS üzerinden, ulusal makamın seçimine göre CBAM ya da Gümrük alanından yapılır. Kesin dönem sistemi için yeni profiller gereklidir; geçiş döneminden erişimi olan beyan sahiplerine bu profilleri ulusal makam atar. AB dışındaki üreticiler Registry'ye Komisyonun EU-Access platformu üzerinden erişir; erişim taleplerini Komisyon onaylar. EU Login hesabı tek başına beyan sahibi yetkisi sağlamaz.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.7", "chapter": 2, "page": 21, "title": "Komisyonun rolü", "note": "Avrupa Komisyonu CBAM Registry’yi yönetir, beyanları inceler ve olası uygunsuzlukları ulusal makamlarla paylaşır. Ayrıca sistemin uygulanmasını ve yükümlülükten kaçınma risklerini izler; sertifikalar için ortak merkezî satış platformunu yürütür. İthalatçının yetkilendirilmesi ve ulusal yaptırım işlemleri ise ilgili üye devletin yetkili makamının görevleri arasındadır.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "2.8", "chapter": 2, "page": 21, "title": "Sertifika alımı için sistem erişimi", "note": "Sertifika alımı, yetkili beyan sahibinin CBAM Registry hesabında adet seçimiyle başlar; ilgili fiyat bilgileri otomatik doldurulur ve ödeme için ortak merkezî platforma (CCP) geçilir. Ödeme sonrası sertifikalar hesaba yansır. CCP’ye yalnız yetkili beyan sahipleri erişebilir. Türk üreticinin işletmeci rolüyle Registry erişimi, ona sertifika satın alma yetkisi vermez; bu işlemi yetkili beyan sahibi olan ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi yürütür.", "roles": [ "Üretici", "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.1", "chapter": 3, "page": 21, "title": "Sertifikalar ne zaman alınacak?", "note": "Sertifika satışı 1 Şubat 2027’de başlar. 2027’den itibaren her yıl her çeyrek sonunda Registry hesabında, yıl başından beri ithal edilen malların gömülü emisyonunun en az %50’sine karşılık gelen sayıda sertifika bulunmalıdır. Madde 22(2), bu hesabın mark-up hariç varsayılan değerle veya şartları sağlayan önceki yıl teslimine dayanarak kurulmasını ve ücretsiz tahsisat düzeltmesini düzenler. Kütle eşiği aşıldığında yükümlülük, aşımın gerçekleştiği çeyreği izleyen çeyrek sonuna kadar karşılanır. Q&A s.22’deki 31 Ekim, s.9’daki \"her takvim çeyreği\" ve tüzükteki çeyrek sonu kuralıyla uyuşmaz; üçüncü çeyrek 30 Eylül’de biter.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 20 ve 22", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "3.2", "chapter": 3, "page": 22, "title": "Merkezî satın alma platformu", "note": "CBAM sertifikaları, yetkili beyan sahibinin yerleşik olduğu üye devletten ortak merkezî platform aracılığıyla alınır. Platforma CBAM Registry üzerinden erişilir ve satışın başlangıcı 1 Şubat 2027’dir. Bu nedenle bir aracıdan AB ETS tahsisatı satın almak veya piyasadan karbon kredisi edinmek, CBAM sertifikası alma yükümlülüğünü yerine getirmez.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.3", "chapter": 3, "page": 22, "title": "2026 ithalatları için sertifika alımı", "note": "CBAM yükümlülüğü doğuran 2026 ithalatlarının sertifikaları 1 Şubat 2027'den itibaren ve 30 Eylül 2027'den önce alınır; fiyatı ise satın alma günü değil, malın 2026'da ithal edildiği çeyrek belirler. Örneğin Mart 2026 ithalatı için 2026 birinci çeyrek fiyatı kullanılır; ithalatçı daha ucuz başka bir çeyreği seçemez. Toplam maliyet için fiyatın yanında emisyon, ücretsiz tahsisat düzeltmesi ve uygulanabilir indirimler de hesaplanır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 20 ve 21(1a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "3.4", "chapter": 3, "page": 23, "title": "Sertifika devri veya üçüncü kişiye satış", "note": "CBAM sertifikası yalnız onu satın alan yetkili beyan sahibinin yükümlülüğü için kullanılabilir; aynı gruptaki başka bir tüzel kişiye bile satılamaz veya devredilemez ve CBAM dışı bir amaçla kullanılamaz. Satın alınan sertifika ya teslim edilir, ya beyan sahibinin yerleşik olduğu üye devletçe geri satın alınır ya da Komisyonca iptal edilir; bu işlemler şirketler arasında ticaret hakkı oluşturmaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.5", "chapter": 3, "page": 23, "title": "Sertifika fiyatının hesaplanması", "note": "2026 ithalatları için fiyat, AB ETS tahsisat ihalelerindeki takas fiyatlarının hacimle ağırlıklandırılmış çeyreklik ortalamasıdır; Komisyon bu fiyatları 7 Nisan 2026, 6 Temmuz 2026, 5 Ekim 2026 ve 4 Ocak 2027'de yayımlar. 2027'den itibaren fiyat haftalık hesaplanır ve her hafta yayımlanır. Günlük borsa veya ikincil piyasa fiyatı doğrudan CBAM sertifika fiyatı değildir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.6", "chapter": 3, "page": 23, "title": "Sertifikaların teslimi", "note": "Yetkili beyan sahibi, ithalat yılını izleyen yılın 30 Eylül tarihine kadar yıllık beyanını verir ve beyanda bildirdiği sayıda sertifikayı aynı tarihe kadar Registry'de teslim eder; ilk kez 2026 ithalatları için 30 Eylül 2027. Sertifikayı satın alıp hesapta tutmak teslim etmekle aynı işlem değildir; teslim, hesaptaki sertifikalar seçilerek ayrıca yapılır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.7", "chapter": 3, "page": 24, "title": "Gerekli sertifika sayısı", "note": "Sertifika sayısı, ithal ürün miktarı ve birim ürün başına gömülü emisyondan hesaplanır; ücretsiz tahsisata karşılık gelen tutar ve uygun karbon bedeli indirimi düşülür. Karbon bedeli indiriminin şartları gerçek ve varsayılan emisyon yollarında farklıdır. Bir ürün için sonuç negatif çıkarsa sıfır alınır ve başka ürünlerin borcundan düşülmez; avro tutarı, gereken sertifikalara ilgili fiyat uygulanarak bulunur.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 9", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "3.8", "chapter": 3, "page": 25, "title": "Ücretsiz tahsisat düzeltmesi", "note": "AB’de aynı ürünü üreten bir tesisin alabileceği ücretsiz tahsisata karşılık gelen miktar, ithal malın CBAM yükümlülüğünden düşülür. Gerçek emisyon yolunda ürünün gerçek üretim süreci ve girdileri; varsayılan emisyon yolunda ise ilgili varsayılan kıyaslar kullanılır. Düzeltme zaman içinde azalır; elektrik ithalatına genel bir ücretsiz tahsisat düzeltmesi uygulanmaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "3.9", "chapter": 3, "page": 25, "title": "CBAM kıyasları ve A/B sütunları", "note": "CBAM kıyasları, ücretsiz tahsisat düzeltmesi hesabında CN kodu ve gerektiğinde üretim yöntemine göre kullanılır. 2025/2620 Ekinde A sütunu ilgili üretim sürecinin kıyasıdır ve ücretsiz tahsisat düzeltmesi gerçek veriyle hesaplanırken kullanılır; ilgili öncüllerin payı ayrıca hesaba katılır. B sütunu öncülleri de içerir ve nihai ürün veya öncül için varsayılan hesap yapıldığında kullanılır; basit malda A ile B aynıdır. Sütun keyfî seçilmez. Mevcut kıyaslar 1 Ocak 2026’dan uygulanır; Q&A, AB ETS 2026-2030 nihai kıyaslarıyla güncellenmelerini ve güncel değerlerin 1 Ocak 2027’den itibaren ithal edilen mallara uygulanmasını öngörür. Bu gelecek açıklaması tek başına yeni kıyas yayımı değildir; Türkiye ETS pilot kıyaslarının yerine de geçmez.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2620 Madde 2-3 ve Ek", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2620/oj/eng" } ] }, { "id": "3.10", "chapter": 3, "page": 26, "title": "Fiilen ödenen karbon bedelinin indirimi", "note": "Gerçek emisyonla beyanda üçüncü ülkede fiilen ödenmiş karbon bedeli için indirim istenebilir; ödeme kanıtları saklanır ve belgeler beyan sahibinden ve o ülke makamlarından bağımsız bir kişice tasdik edilir (Madde 9(1)-(2)). İade veya başka telafiler, örneğin ücretsiz ETS tahsisatı, net bedeli azaltır. Madde 9(4) yıllık varsayılan karbon fiyatı yoluna da izin verir; varsayılan emisyonla beyanda indirim yalnız bu yoldan istenebilir. Ülkede kuralla belirlenmiş karbon fiyatı bulunmalı ve yıllık varsayılan fiyat belirlenebilmelidir. Komisyon bu fiyatları 2027’den itibaren belirleyip Registry’de sunabilir; buna yükümlü değildir. Q&A, uygulama düzenlemesini ve ülke bazlı varsayılan fiyatların sunulmasını plan olarak anlatır; değerlendirilen konu bu fiyatların Eylül 2027 beyanlarında Registry’de kullanılabilecek biçimde nasıl sunulacağıdır. 17 Ekim 2026 kontrolünde nihai metin ve ülke fiyatlarının yayımlandığı teyit edilmedi.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 9(1)-(5)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "3.11", "chapter": 3, "page": 27, "title": "CBAM gelirleri", "note": "CBAM bütçe geliri için tasarlanmamıştır; gelir politikanın yan etkisidir ve ETS fiyatına, ithal malların gömülü emisyonuna ve üçüncü ülkelerde fiilen ödenen karbon bedeline bağlıdır. Oluşan gelirin AB bütçesine öz kaynak olarak aktarılması öngörülür. Belge ihracatçı tesislere geri ödeme veya destek hakkı tanımlamaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.1", "chapter": 4, "page": 27, "title": "Fonksiyonel birim: ton, klinker ve azot", "note": "Fonksiyonel birim, emisyon hesabının hangi üretim miktarına bölündüğünü gösterir; genel kural aynı CN kodundaki ürünün tonudur. Elektrikte kWh, belirli gübre kodlarında içerilen azotun kilogramı, belirli çimento kodlarında ise klinker içeriğinin tonu kullanılır. İstisna bütün sektör ürünlerine genellenmez; ürünün CN koduna ait birim seçilmeden ton ürün başına değerlerle karşılaştırma yapılmamalıdır. Birimin ürünün işlevini ve emisyon ilişkisini yansıtması amaçlanır; çimentoda klinker içeriği, ilgili gübrelerde azot içeriği bu nedenle esas alınır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.2", "chapter": 4, "page": 28, "title": "Demir-çelikte CN kodu ayrımı", "note": "Demir-çelik faslının 72 olarak listelenmesi, bütün çelik ürünlerine tek bir ortalama emisyon yazılabileceği anlamına gelmez. Hesap kural olarak sekiz haneli CN kodu düzeyinde yapılır. Yalnız mevzuatın aynı üretim sürecinde toplama şartlarını sağlayan kodlar birlikte hesaplanır; fasıl numarası ile ürün kodunun ayrıntı düzeyi birbirinin yerine kullanılamaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.3", "chapter": 4, "page": 28, "title": "Tesis sınırı ve tüzel kişilik", "note": "CBAM’da tesis, ürünün üretildiği sabit teknik birimi ve onun fiziksel ya da kimyasal üretim süreçlerini ifade eder. Sınır yalnız şirketin ticaret unvanına veya aynı adreste kaç tüzel kişi bulunduğuna göre çizilmez. Hangi ekipmanın, üretim adımının ve akışın ürüne ait olduğu belirlenerek emisyon hesabının teknik sınırı kurulur. Süreçler, CN kodu ve uygulanabilir fonksiyonel birim üzerinden tanımlanır; 2025/2547 Madde 4(8) ve Ek-II A.4’teki çok fonksiyonlu süreç kuralları ayrıca uygulanır. Bu, Madde 4(9)’daki öncül ile nihai ürünü birleştiren süreçten farklıdır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 4(8)-(9), Ek-II A.4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.4", "chapter": 4, "page": 29, "title": "Çelik ve alüminyumda proses gruplama", "note": "Ham çelik, demir-çelik ürünleri, işlenmemiş alüminyum ve alüminyum ürünlerinde bazı farklı CN kodları tek üretim sürecinde toplanmak zorundadır. Bunun için ürünler yalnız boyut veya şekil bakımından farklılaşmalı ve kullanılan öncüllerin türü, miktarı ve oranları aynı olmalıdır. Örneğin aynı girdilerle üretilen farklı kalınlıktaki ürünler bu şartları sağlayabilir; yalnız aynı metalden olmaları yeterli değildir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.5", "chapter": 4, "page": 29, "title": "Gübrede proses gruplama", "note": "Aynı maddeden oluşan veya aynı öncülleri aynı tür, miktar ve oranlarda kullanan gübrelerin yalnız konsantrasyonu farklıysa ortak üretim süreci tanımlanır. Q&A şu grupları sayar: amonyak (28141000, 28142000); nitrik asit (28080000); üre (31021012, 31021015, 31021019, 31021090); amonyum nitrat ve karışımları (31023010, 31023090, 31024010, 31024090); amonyum tuzları (31022100, 31053000, 31054000); nitratlar (28342100, 31025000). \"Karışık gübreler\" kategorisindeki diğer CN kodları da ortak süreç olarak değerlendirilebilir. Bu özel kurallar dışındaki farklı bileşimler kendiliğinden tek ortalamaya alınmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.6", "chapter": 4, "page": 30, "title": "Aynı üründe farklı üretim rotaları", "note": "Aynı tesiste aynı fonksiyonel birime ait ürün farklı üretim yöntemleriyle elde ediliyorsa, bu yöntemler tek üretim süreci hesabında kapsanır. Her yöntemin üretimi ve ona ait emisyonlar toplam hesaba doğru payıyla girer. Yalnız düşük emisyonlu hattın sonucunu seçip aynı ürünün diğer hattını dışarıda bırakmak, bu kurala uygun değildir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.7", "chapter": 4, "page": 30, "title": "Aynı CN kodu için iki proses", "note": "Aynı tesiste aynı CN kodundaki ürünler için iki bağımsız üretim süreci tanımlanıp istenen emisyon değeri seçilemez. İlgili fonksiyonel birimin bütün üretimi tek süreç hesabında kapsanır; farklı hatlar veya üretim yöntemleri varsa onların verileri bu hesaba alınır. Mevzuatın bazı farklı CN kodlarını birlikte toplama zorunluluğu da ayrıca dikkate alınır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.8", "chapter": 4, "page": 30, "title": "AB’ye ve diğer pazarlara üretimi ayırma", "note": "Aynı tesiste aynı ürünü üretirken AB’ye satılacak partiler için ayrı, diğer pazarlara gidecek partiler için ayrı emisyon hesabı kurulamaz. Hesap, müşteriye veya satış yönüne göre değil, tanımlı üretim sürecinin ve fonksiyonel birimin bütün üretimine dayanır. Böylece yalnız daha düşük emisyonlu partilerin AB ihracatına atanması önlenir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.9", "chapter": 4, "page": 31, "title": "Öncüllerde dolaylı emisyon", "note": "CBAM Tüzüğü Ek-II’deki mallarda yalnız doğrudan emisyonlar hesaplanır. Ancak bu mallardan birini üretmekte kullanılan ilgili öncül Ek-II’de yer almıyorsa, o öncülün dolaylı emisyonu nihai malın gömülü emisyonuna eklenmek zorundadır (2025/2547 Ek-I, 3.1). Nihai ürünün doğrudan emisyon kuralı, bu öncülün dolaylı emisyonunu dışarıda bırakma hakkı vermez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Ek-I 3.1", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.10", "chapter": 4, "page": 31, "title": "Farklı tesislerden aynı öncülün alınması", "note": "Aynı CN kodundaki öncül birden fazla tesisten alınıyorsa, genel kural tedarik miktarlarıyla ağırlıklandırılmış ortalama emisyondur. Belirli bir üretimde yalnız tek tesisin veya belirli tesislerin girdilerinin kullanıldığı doğrulayıcıya yeterli kayıtla gösterilebiliyorsa, o üretim için bu tedariklerin verisi kullanılabilir. Sadece faturadaki tedarikçiyi seçmek yetmez; fiilen hangi girdinin kullanıldığı izlenebilmelidir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.11", "chapter": 4, "page": 32, "title": "Kesme öncesi ve sonrası öncül kütlesi", "note": "Çelik ürününün gömülü emisyon hesabında, kesimden sonra kalan parçanın değil, üretim sürecine kesim öncesinde giren öncülün miktarı kullanılır. Kesim faaliyetinin kendi emisyonlarının sistem sınırı dışında olması, kesilen malzemenin önceki üretim emisyonlarını da silemez. Bu nedenle kesim firesi gerekçe gösterilerek girdi miktarı yalnız satılan parçanın ağırlığına indirilemez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.12", "chapter": 4, "page": 32, "title": "Hidrojen üretimindeki oksijen", "note": "Kısmi oksidasyon veya ototermal reforming ile hidrojen üretiminde kullanılan oksijen, kendisi CBAM kapsamında bir mal olmadığı için ilgili öncül sayılmaz. Bu nedenle oksijeni üreten hava ayrıştırma ünitesinin yakıt ve elektrik emisyonları, bu gerekçeyle hidrojenin gömülü emisyonuna eklenmez. Bu açıklama oksijen üretimi içindir; hidrojen üretim sürecinin kendi kapsam içi emisyonlarını ortadan kaldırmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.13", "chapter": 4, "page": 32, "title": "Sıvı gübre partilerinin aynı tankta karışması", "note": "Farklı tesislerden gelen aynı CN kodundaki sıvı gübre partileri aynı tankta karıştırılıyorsa, tek emisyon değeri miktarları dikkate alan ağırlıklı ortalamayla hesaplanır. Ağırlıklandırmada ilgili gübrenin raporlama birimi esas alınır; örneğin azot bazlı birimde azot miktarları kullanılır. Yalnız düşük emisyonlu partiyi seçip belirli satışlara atamak mümkün değildir; sertifikasyondaki kütle dengesi modeli de bunun izlenebilirlik kanıtı sayılmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.14", "chapter": 4, "page": 33, "title": "Hesap dönemi ve önceki yıl verisi", "note": "2025/2547 Madde 1(5), raporlama dönemini takvim yılı olarak tanımlar. Madde 7’ye göre 2026 ithalatında dönem 2026’dır; sonraki yıllarda varsayım ithalat yılıdır, gerçek üretim zamanı yeterli kanıtla belirlenirse üretim dönemi esas alınır. Q&A s.33 ise en az üç ardışık ayı kapsayan farklı bir döneme (örneğin mali yıl) ve ilgili dönem verisi yoksa temsil edici kalan önceki yıl verisine izin veren açıklamalar içerir. Bu açıklamalar bağlayıcı takvim yılı ve 2026 kuralını değiştirmez. Yalnız Q&A’ya dayanarak alternatif dönem veya daha düşük emisyonlu bir yıl seçilmemeli; kullanılacak veri ve dönem, yöntem hükmüyle birlikte belirlenmelidir. Stoktan gelen mallarda da ilgili dönem kuralı uygulanır; farklı dönemlerde üretilen öncüllerin ağırlıklı ortalaması için Madde 14(1) ayrıca değerlendirilir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 1(5), 7 ve 14(1)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.15", "chapter": 4, "page": 33, "title": "Basit ve karmaşık mallar", "note": "Basit malda, CBAM yöntemine göre girdilerden ayrıca gömülü emisyon taşınmaz; hesabı o malın üretimindeki emisyonlar oluşturur. Karmaşık malda ise kendisi de CBAM kapsamındaki ilgili girdilerin üretim emisyonları hesaba eklenir. Örneğin çimento üreten tesis, kullandığı klinkerin emisyonunu da dikkate alır. Basit mal denmesi, nihai ürünün sıfır emisyonlu olduğu anlamına gelmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.16", "chapter": 4, "page": 34, "title": "Doğrudan ve dolaylı emisyon", "note": "Doğrudan emisyon, ürünün üretiminden ve kullanılan ısı veya soğutmanın üretiminden doğar; ısı başka tesisten alınsa da bu tanım değişmez. Dolaylı emisyon ise üretimde tüketilen elektriğin üretilmesinden kaynaklanır. Mevcut kapsamda çimento, gübre ve aglomere demir cevherinde her ikisi; demir-çelik, alüminyum ve hidrojende esas olarak doğrudan emisyon hesaplanır. İlgili öncüllerin özel kuralları ayrıca uygulanır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.17", "chapter": 4, "page": 34, "title": "Bubble yaklaşımı", "note": "Bir tesis hem nihai ürünü hem de onun öncülünü üretiyor ve bu öncülün tamamını aynı nihai üründe kullanıyorsa, iki aşama tek ortak üretim süreci olarak tanımlanabilir. Kabarcık yaklaşımı denilen bu yöntem, hesap sınırını birlikte kurmayı sağlar. Ara girdinin emisyonu kaybolmaz; aynı emisyonun iki kez eklenmeden nihai ürün hesabında kapsanması gerekir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.18", "chapter": 4, "page": 34, "title": "AB’de üretilmiş öncül kullanımı", "note": "AB’de üretilmiş bir CBAM öncülü, AB dışındaki nihai ürünün üretiminde kullanıldığında bu öncülün doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonları hesapta sıfır alınır. Öncüle ait gömülü ücretsiz tahsisat değeri de sıfırdır. Buna rağmen kullanılan öncülün miktarı raporlanır; AB’den fatura edilmiş olması değil, gerçekten AB’de üretilmiş olması bu uygulama açısından önemlidir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.19", "chapter": 4, "page": 35, "title": "Menşe kuralındaki absorpsiyon kuralı", "note": "Menşe hesabındaki absorpsiyon kuralı, CBAM emisyon hesabına taşınamaz. Bu kural belirli ara ürünlerin menşe statüsünü korumakla ilgilidir; üründe kullanılan girdilerin üretim emisyonunu silme hakkı vermez. CBAM’da hangi öncüllerin ve emisyonların hesaba katılacağı kendi yöntem kurallarına göre belirlenir; gümrükte menşe kazanılması, girdilerin emisyonunu otomatik sıfırlamaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.20", "chapter": 4, "page": 35, "title": "Dolaylı emisyonun hesaplanması", "note": "Dolaylı emisyon, üretimde tüketilen elektrik miktarının uygulanabilir elektrik emisyon faktörüyle çarpılmasıyla bulunur. Kural olarak ilgili ülke veya bölge için belirlenen faktör kullanılır; belirli bir üreticinin gerçek elektrik faktörünü kullanmak özel kanıt şartlarına bağlıdır. Bu hesap, dolaylı emisyonun kapsandığı çimento, gübre ve aglomere demir cevheri gibi mallar için yapılır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.21", "chapter": 4, "page": 35, "title": "Tesis içi taşıma", "note": "Tesis içindeki konveyör, boru hattı ve diğer sabit taşıma ekipmanının ilgili emisyonları ürün hesabına dahildir. Kamyon ve forklift gibi hareketli makinelerin taşıma emisyonları ise bu sınırın dışındadır. Dolayısıyla bütün tesis içi taşımayı tek kalem olarak eklemek veya çıkarmak doğru değildir; taşımanın hangi ekipmanla yapıldığına göre kayıt oluşturulur.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.22", "chapter": 4, "page": 36, "title": "Karbon yakalama, kullanım ve depolama", "note": "Yakalanan CO₂, şartları karşılayan uzun süreli jeolojik depolamaya gönderilirse veya bir üründe kalıcı olarak kimyasal bağlanırsa gömülü emisyon hesabında indirim konusu olabilir. Gazın daha sonra atmosfere çıkacağı her kullanım bu şartı sağlamaz; yakalanan miktar kendiliğinden düşülemez. Yöntem ve kanıt şartları 2025/2547 Ek-II B.8.2’de, bir üründe kalıcı kimyasal bağlanmanın şartları ise 2024/2620 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzükte düzenlenir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.23", "chapter": 4, "page": 36, "title": "Petrol geri kazanımı ve CO₂", "note": "Petrol üretimini artırmak için sahaya CO₂ enjekte edilmesi tek başına CBAM emisyon indirimi sağlamaz. İndirim için sahanın uzun süreli jeolojik depolama şartlarını karşılaması ve karbon yakalama-depolama yöntemindeki diğer kanıt koşullarının sağlanması gerekir. Bu nedenle kullanılan CO₂ miktarı doğrudan ürün emisyonundan düşülmez; kalıcı depolamaya uygunluğu ayrıca gösterilmelidir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.24", "chapter": 4, "page": 36, "title": "LCA veri tabanı faktörleri", "note": "Yaşam döngüsü analizi veya yaşam döngüsü veri tabanındaki hazır ürün emisyon faktörleri, CBAM gömülü emisyon hesabının yerine kullanılamaz. Bu kaynakların kapsadığı üretim ve taşıma sınırları CBAM yönteminden farklı olabilir. Ürün için CBAM’a uygun doğrulanmış gerçek emisyon verisi ya da mevzuatta belirlenen uygulanabilir varsayılan değer kullanılmalıdır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.25", "chapter": 4, "page": 36, "title": "Varsayılan değer ve ilave oranlar", "note": "Q&A s.36 varsayılan değeri \"doğrulanmış gerçek veri yoksa\" kullanılabilir diye anlatır. Bağlayıcı 2023/956 Madde 7(2), elektrik dışındaki mallarda gerçek ve resmî varsayılan yolu iki seçenek olarak düzenler; varsayılan yolu gerçek verinin yokluğuna bağlamaz. Gerçek yolda doğrulama gerekir; doğrulanmış gerçek veri yoksa varsayılan kullanılır. 2025/2621 Ek-I’de ülke ve ürüne uygun değer seçilir; kayıt yoksa veya alan \"-\" ise \"Diğer ülkeler ve bölgeler\" tablosuna bakılır. İlave, çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojende 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’den itibaren %30; gübrede %1’dir. Kendi prosesinde gerçek, öncülde varsayılan veri birlikte kullanılabilir. Öncülün üretim ülkesi biliniyorsa Ek-I, bilinmiyorsa ilgili ürünün Ek-IV satırı kullanılır; her iki durumda da ilgili yılın ilavesi uygulanır. Bu kural, kendi prosesinde gerçek veri kullanıp öncülünde varsayılan değer kullanan hesap için de geçerlidir. Ek-IV’teki bu satır, o ürün için en yüksek ülke değerini temsil eder; farklı ürünler arasında en büyük sayı seçilmez. Q&A’ya ek kaynak: 2026/1740 ilave dahil hazır sütunları kaldırdı, ilaveyi kaldırmadı; nihai değer Registry’de hesaplanır. Hesabın pratik sonucu: oran emisyona uygulanır; yıllar arasında bileşik uygulanmaz veya iki kez eklenmez. Bu son açıklama uygulama yorumumuzdur.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 7(2)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" }, { "label": "2026/1740 gerekçe 10, Madde 1, Ek-I ve Ek-II", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2026/1740/oj/eng" } ] }, { "id": "4.26", "chapter": 4, "page": 37, "title": "Varsayılan değerlerin dayanağı", "note": "2025/2621 Ek-I varsayılan değerleri, Ortak Araştırma Merkezi'nin (JRC) 2023'te geçiş dönemi için kurduğu yönteme dayanır; en iyi ve kamuya açık veriler ile üçüncü ülke üreticilerinin geçiş döneminde CBAM kayıt sistemine verdiği veriler kullanılmıştır. Komisyonun ülkeye özgü değer belirlemek için yeterli güvenilir veri bulamadığı durumlarda, yani ülke Ek-I’de yoksa veya ilgili ürün alanı \"-\" ise, Ek-I’deki \"Diğer ülkeler ve bölgeler\" tablosu kullanılır. Bu seçim tesisin kendi gerçek verisinin eksik olmasına göre yapılmaz; Q&A bu tablonun her mal için emisyon yoğunluğu en yüksek on ihracatçı ülkenin ortalamasına karşılık geldiğini açıklar. Varsayılan değer tek bir tesisin ölçülmüş performansını göstermez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2026/1740 Ek-I giriş: ülke ve ürün satırı seçimi", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2026/1740/oj/eng" } ] }, { "id": "4.27", "chapter": 4, "page": 37, "title": "Biyokütlenin kullanımı", "note": "Q&A, biyokütle hesabının AB ETS kurallarıyla aynı yaklaşımı izlediğini belirtir; üretimde malzeme kullanımını, ısı elde etmek için yakılan biyokütleden ayrı açıklar. Yüksek fırında indirgeme maddesi olarak odun kömürü kullanılması ve elektrot üretimi, malzeme kullanımına verdiği örneklerdir; bu biyokütlenin kullanımından doğan emisyon sıfır sayılır. Bu, bütün üretim emisyonunu veya karma malzemenin fosil karbonunu sıfırlamaz. Katı, sıvı veya gaz biyokütle enerji için yakılıyorsa, ilgili biyokütle payının sıfır sayılması yakıt türüne uygulanabilen Yenilenebilir Enerji Direktifi (AB) 2018/2001 sürdürülebilirlik ve sera gazı tasarruf kriterlerine bağlıdır. Karma yakıtta biyojenik karbon payı ile bu kriterlerin uygunluk kanıtı ayrı kontrol edilir (2025/2547 Ek-II B.3.3).", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Ek-II B.3.3", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.28", "chapter": 4, "page": 38, "title": "Ortak ekipmanın proseslere dağıtılması", "note": "Bir kazan veya başka ortak ekipman birden fazla üretim sürecine hizmet ediyorsa, girdileri ve emisyonları uygun paylarla bu süreçlere dağıtılır. Dağıtım, CBAM kapsamındaki ürünler kadar kapsam dışı üretimin payını da göstermelidir. Amaç ilgili tesis emisyonlarının tamamını açıklamak, hiçbir kısmı kaybetmemek ve aynı emisyonu iki ürüne tam tutarıyla tekrar yazmamaktır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.29", "chapter": 4, "page": 38, "title": "Satılabilir spesifikasyon dışı ürün", "note": "Kalite hedefini karşılamayan bir ürün yine de satılabiliyor ve CBAM Ek-I kapsamında bulunuyorsa, faaliyet seviyesini belirleyen üretim miktarına dahil edilir. Düşük kalite veya farklı satış fiyatı, ürünün üretimini hesaptan çıkarmaya yetmez. Satılamayan atık, hurda veya üretime geri dönen malzeme ise kendiliğinden bu cevap kapsamındaki satılabilir ürünle aynı sayılmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.30", "chapter": 4, "page": 38, "title": "Metal ve kapsam dışı malzemeden montajlı ürün", "note": "Metal ile kapsam dışı başka malzemeden oluşan ürün, CBAM kapsamındaki CN koduyla ithal ediliyorsa ithalatçının takvim yılı başına 50 ton eşiği hesabına gümrük beyannamesindeki toplam net kütle girer; yalnız metal ağırlığına bakılmaz. Bu montaj örneğinin gerçek veri hesabında gömülü emisyon, metal öncülün gömülü emisyonundan oluşur; öncül için gerçek veya varsayılan değer kullanılabilir. Nihai ürün varsayılan yolla beyan ediliyorsa 2025/2621 Ek-I’deki ilgili nihai ürün değeri uygulanır. Gerçek ve varsayılan yolun genel seçimi Soru 4.25’te açıklanır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "4.31", "chapter": 4, "page": 39, "title": "Metal ürünlerinde dönüşüm işlemleri", "note": "Demir-çelik ürünlerinde (2025/2547 Ek-I 3.16.2) yeniden ısıtma, yeniden ergitme, döküm, sıcak ve soğuk haddeleme, dövme, asitle temizleme, tavlama, coating, galvanizleme ve tel çekme gibi işlemler sınır içindedir; kaynak metindeki plating, kesme, kaynak ve son işlem hariçtir. Coating ile plating Türkçede kaplama diye anılabildiğinden, yalnız Türkçe işlem adına bakarak kapsam kararı verilmemelidir; uygulanan işlem teknik niteliğiyle hükme eşleştirilmelidir. Alüminyumda (Ek-I 3.18.2) üretimle bağlantılı işlemler dahil, kesme, kaynak ve son işlem hariçtir. İkincil tesise veya taşerona gönderilip geri getirilen üründe, kapsam içindeki işlemler ana tesiste yapılmış gibi hesaba alınır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Ek-I 3.16.2 ve 3.18.2", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "4.32", "chapter": 4, "page": 40, "title": "Negatif sertifika yükümlülüğü", "note": "Bir mal için ücretsiz tahsisat ve uygun karbon bedeli düzeltmelerinden sonra sonuç negatif çıkarsa, o malın CBAM yükümlülüğü sıfır alınır. Negatif tutar bir alacak veya satılabilir kredi oluşturmaz. Aynı ithalatçının başka bir ürününde yükümlülük varsa, ilk üründeki negatif sonuç bu ikinci ürünün borcundan düşülemez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.1", "chapter": 5, "page": 40, "title": "Doğrulayıcının yetkinliği", "note": "CBAM doğrulayıcısı olmak isteyen kuruluşun emisyon hesabı, ücretsiz tahsisat düzeltmesi, veri denetimi ve CBAM mevzuatında yetkinlik göstermesi gerekir. EN ISO 14065 ve EN ISO 17029 şartlarıyla birlikte bağımsızlık ve tarafsızlık da incelenir. Kuruluş AB’de veya üçüncü ülkede bulunabilir; mevcut bir çevre sertifikası tek başına CBAM doğrulama yetkisi sağlamaz. Tüzel kişiler akreditasyona başvurabilir; işletmecilere ve AB makamlarına karşı bağımsızlık ile yetkinlik şartlarının ayrıntısı 2025/2551’dedir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2551 akreditasyon ve doğrulayıcı şartları", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2551/oj/eng" } ] }, { "id": "5.2", "chapter": 5, "page": 40, "title": "Akreditasyon başvurusunun yapılacağı yer", "note": "CBAM akreditasyonunu AB ulusal akreditasyon kuruluşları verir; AEA’nın dahil edilmesi ayrı hukuki aşamaya bağlıdır. 2025/2551 Madde 3’e göre AB’de kurulu başvuru sahibi esas olarak kendi ülkesinin kuruluşuna başvurur. Ülkesinde kuruluş bulunmaması, ilgili hizmetin verilmemesi veya ilgili faaliyet grubunda başarılı eş değerlendirme bulunmaması gibi sayılan istisnalarda başka üye devlet kuruluşuna başvurulur. AB dışında kurulu başvuru sahibi, hizmeti veren herhangi bir AB ulusal akreditasyon kuruluşuna başvurabilir. Türkiye’de başka bir doğrulama akreditasyonu almak CBAM yetkisi sağlamaz. Hizmet veren kuruluşlar EA listesinde kontrol edilir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2551 Madde 3", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2551/oj/eng" } ] }, { "id": "5.3", "chapter": 5, "page": 41, "title": "Akreditasyon başvuru ücreti", "note": "CBAM akreditasyon başvurusu ve akreditasyon sonrasındaki yıllık gözetimler ücretlidir. Ücreti ilgili ulusal akreditasyon kuruluşu belirler; başvuranın büyüklüğü, bulunduğu yer ve talep edilen faaliyet kapsamları maliyeti etkileyebilir. Bu ücret, üretici tesisin doğrulayıcıya ödeyeceği hizmet bedelinden farklıdır; belgede bütün tesisler için ortak bir doğrulama tarifesi ilan edilmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.4", "chapter": 5, "page": 41, "title": "Akreditasyon değerlendirmesi", "note": "Akreditasyon değerlendirmesi yalnız başvuru evrakının incelenmesinden oluşmaz. Ulusal akreditasyon kuruluşu doğrulayıcının ofisini, kalite sistemini ve örnek dosyalarını değerlendirir; personelin gerçek doğrulama çalışmasını gözlemleyerek yetkinliği sınar. Bu süreç, kuruluşun CBAM emisyon yöntemini doğru uygulayabildiğini ve bağımsız çalıştığını göstermeye yöneliktir; başvurunun yapılmış olması yetki kazanıldığı anlamına gelmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.5", "chapter": 5, "page": 42, "title": "Akreditasyon süresi ve gözetim", "note": "CBAM akreditasyonu beş yıl için geçerlidir; devamı yeniden değerlendirmeyle mümkün olur. Bu süre içinde de yıllık gözetim yapılır ve şartlar sağlanmazsa akreditasyon askıya alınabilir, kapsamı sınırlandırılabilir veya geri çekilebilir. Bu nedenle tesis doğrulayıcı seçerken yalnız eski belgeye değil, belgenin güncel geçerliliğine ve ilgili ürün kapsamına bakmalıdır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.6", "chapter": 5, "page": 42, "title": "Doğrulayıcının ürün kapsamı", "note": "Akredite bir CBAM doğrulayıcısı dünyanın farklı ülkelerindeki tesislerde çalışabilir ve raporu AB üye devletlerinde geçerli kabul edilir. Ancak yetkisi, akreditasyon belgesindeki ürün ve faaliyet kapsamıyla sınırlıdır. Örneğin yalnız çimento kapsamında yetkili bir kuruluşun gübre veya çelik raporunu da doğrulayabileceği varsayılamaz; tesisin ürünüyle akreditasyon kapsamı eşleşmelidir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.7", "chapter": 5, "page": 42, "title": "ISO standartları", "note": "CBAM doğrulayıcılarının EN ISO 17029’un doğrulama kuruluşlarına ilişkin genel şartlarına ve çevresel bilgiye özgü EN ISO 14065 şartlarına uygunluğu göstermesi gerekir. Bu standartlar kuruluşun yetkinlik, tarafsızlık ve doğrulama süreçlerini düzenler. Standartlara uygunluk, CBAM’a özgü yöntem ve akreditasyon gereklerinin yerine geçmez; bunların tamamı birlikte karşılanmalıdır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.8", "chapter": 5, "page": 43, "title": "Doğrulama işinin dışarı verilmesi", "note": "Akredite doğrulayıcı bazı doğrulama işlerini, CBAM ve ilgili ISO şartlarını karşılayan bir dış kuruluşa yaptırabilir; bütün doğrulamanın ve raporun sorumluluğu kendisinde kalır. 2025/2551 Ek-II 1.7.4’e göre bağımsız gözden geçirme ile doğrulama raporunun taslağının hazırlanması ve yayımlanması dışarı verilemez. Diğer işler için dış kuruluşun yetkinlik, tarafsızlık ve bağımsızlık kanıtı, işletmecinin onayı ve belgelenmiş sözleşme gerekir. Ulusal akreditasyon kuruluşu dış kuruluşun yerinde de inceleme yapabilir. Komisyonun doğrulama rehberi, dış kaynak kullanımını bölüm 8.4’te açıklar; yerel şube veya iştirak kullanmak bu şartları kaldırmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2551 Ek-II 1.7.4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2551/oj/eng" }, { "label": "Komisyon doğrulama rehberi bölüm 8.4, s.110", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/030fe146-38e5-46b8-82b5-5f72da089a7b_en?filename=GUIDANCE+ON+CBAM+VERIFICATION+AND+ACCREDITATION+FOR+VERIFIERS+AND+NATIONAL+ACCREDITATION+BODIES.pdf#page=110" } ] }, { "id": "5.9", "chapter": 5, "page": 43, "title": "Gerçek emisyon bilgisinin güvenilirliği", "note": "1 Ocak 2026’dan itibaren ithal edilen mallarda gerçek gömülü emisyon kullanılıyorsa, işletmecinin CBAM hesabı uygun kapsamda akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanmalıdır. Yetkili beyan sahibi gerekli doğrulama raporunu beyanıyla sunar. Komisyon ve ulusal makamlar beyanları inceler; hatanın doğurduğu ihlale göre ulusal makamlar ceza uygulayabilir. Komisyon, üye devletlerle birlikte kaçınma ve uyumsuzluk için emisyon ve ticaret verilerini izler. Varsayılan değer yolunda, varsayılan değer için ayrıca tesisin gerçek emisyon doğrulama raporu aranmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 8", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "5.10", "chapter": 5, "page": 44, "title": "Gömülü emisyonu kim doğrulatır, doğrulayıcı nerede bulunur?", "note": "Gerçek emisyonu izleme, hesaplama ve doğrulatma kararını malı üreten üçüncü ülke işletmecisi verir. İşletmeci doğrulanmış gerçek veri sağlamazsa beyan sahibi varsayılan değer kullanmak zorundadır. İşletmeci uygun CBAM kapsamına akredite bir doğrulayıcıyla çalışır. Q&A, doğrulayıcıların Registry’ye kaydını ve Komisyonun düzenli liste yayımını öngörür; güncel akreditasyon ulusal akreditasyon kuruluşunun yayımladığı kayıttan kontrol edilmelidir. 2027’de işletmeci Registry’ye kaydolmak zorunda değildir: bilgiyi sistem dışında beyan sahibine aktarabilir; beyan sahibi bunu Registry’ye yüklemelidir. Q&A’ya göre yıllık beyan modülü 2027’de açılacaktır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 8, 10 ve 10a", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "5.11", "chapter": 5, "page": 44, "title": "Üçüncü kişilerden gelen rapor teklifleri", "note": "İthalatçı, ithal malın gerçek doğrulanmış emisyon bilgisini onu üreten üçüncü ülke işletmecisinden almalıdır. Başka birinin ithalatçıya ücretli bir doğrulama raporu sunması Q&A’da \"büyük olasılıkla dolandırıcılık\" diye uyarılır; hazır rapor satın almak üretici verisinin yerini tutmaz. İlk raporlar 2027 başında beklenir. İşletmecinin güvenli paylaşım için Registry’ye kaydolması önerilir; 2027’de kaydolmazsa bilgiyi özel kanalla iletir ve ithalatçı Registry’ye yükler. Kayıt esnekliği doğrulama şartını kaldırmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.12", "chapter": 5, "page": 45, "title": "İlk beyanda gerçek veri kullanmaya hazırlık", "note": "En geç 30 Eylül 2027’ye kadar verilecek ilk beyanda gerçek veri isteyen ithalatçı, önce üreticiye doğrulanmış gerçek emisyon sağlayıp sağlamayacağını sormalıdır. Üretici 2026 verisini izleyip hesaplamalı ve uygun akreditasyona sahip CBAM doğrulayıcısı bulmalıdır. Akreditasyon verilmeden CBAM doğrulama işi yapılamaz; başvuru aşamasındaki kuruluşla önceden görüşmek akreditasyon yerine geçmez. Q&A’nın ilk akreditasyonlar için Eylül 2026 civarı beklentisi, belirli bir kuruluşun bugün akredite olduğunun kanıtı değildir. İşletmecinin Registry kaydı aktarımı kolaylaştırır; 2027’de zorunlu kayıt değildir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.13", "chapter": 5, "page": 45, "title": "Doğrulama raporundaki hatanın sorumluluğu", "note": "Beyan sahibi, doğrulama raporu dahil CBAM beyanının içeriğinden sorumludur. Yanlış rapor nedeniyle gerekli sayıda sertifika teslim edilmezse ceza uygulanabilir. 2023/956 Madde 26(1a), işletmeci, doğrulayıcı veya karbon bedeli kanıtını tasdik eden bağımsız kişinin hatalı bilgisinden kaynaklanan eksik teslimde makamın ceza tutarını indirebilmesine izin verir; borç ve sorumluluk kendiliğinden ortadan kalkmaz. Madde 5(7a) ise beyanı teknik olarak başka kişiye sunarken sorumluluğun devamını düzenleyen ayrı hükümdür.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 26(1), 26(1a); Madde 5(7a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "5.14", "chapter": 5, "page": 46, "title": "Resmî eğitim ve rehberler", "note": "Komisyon, CBAM doğrulama ve akreditasyonuna ilişkin rehberi 24 Ağustos 2026’da yayımladı; ilgili eğitim ve webinar bağlantıları da resmî sayfada bulunur. Soru-cevap belgesindeki daha sonra rehber yayımlanacağı ifadesi bu güncel yayını yok saymak için kullanılmamalıdır. Hazırlıkta mevcut rehber sürümüyle birlikte bağlayıcı doğrulama ve akreditasyon tüzükleri esas alınır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "Komisyonun güncel rehber listesi", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism/cbam-legislation-and-guidance_en" } ] }, { "id": "5.15", "chapter": 5, "page": 46, "title": "Her yıl fiziksel saha ziyareti gerekir mi?", "note": "İlk doğrulamada fiziksel ziyaret esastır; ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen engellerde 2025/2546 Madde 4’ün koşullu sanal ziyaret yolu ayrıdır. 2025/2546 Madde 3’teki genel kuralda sanal ziyaret için bir önceki raporlama döneminde, ziyaretten tamamen feragat için önceki iki raporlama döneminin her birinde fiziksel ziyaret gerekir. Komisyonun doğrulama rehberi s.60–61, fiziksel–sanal–fiziksel veya fiziksel–fiziksel–feragat–fiziksel örneklerini verir; bu iki kolaylık üst üste birleştirilemez. Ayrıca izleme ve raporlama sisteminin niteliği, karmaşıklığı ve risklerin fiziksel ziyaret gerektirmemesi; tesisi ve kontrol sistemini yeterince tanıma; bütün kanıtı uzaktan değerlendirebilme, riskleri kabul edilebilir düzeye indirerek makul güvence elde etme ve önemli değişiklik bulunmaması şartları birlikte aranır. Sıfır emisyonlu elektrik tesisleri için 2025/2546 Madde 3(2)’de ayrı feragat vardır: son beş dönemde en az bir fiziksel ziyaret ve diğer özel şartlar gerekir. Biyokütle kullanan, karbon yakalayan veya sera gazı transfer eden tesisler bu özel istisnayı sağlayamaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2546 Madde 2-4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2546/oj/eng" }, { "label": "2025/2551 Ek-II 2.13: fiziksel ziyaret", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2551/oj/eng" }, { "label": "Komisyon doğrulama rehberi s.60-62", "url": "https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/030fe146-38e5-46b8-82b5-5f72da089a7b_en?filename=GUIDANCE+ON+CBAM+VERIFICATION+AND+ACCREDITATION+FOR+VERIFIERS+AND+NATIONAL+ACCREDITATION+BODIES.pdf#page=60" } ] }, { "id": "5.16", "chapter": 5, "page": 47, "title": "Olağanüstü koşullarda sanal ziyaret", "note": "2025/2546 Madde 4, işletmecinin kontrolü dışındaki ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen engeller bütün makul çabayla aşılamıyorsa koşullu sanal ziyarete izin verir. Q&A, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını bu tür koşul olarak değerlendirir. Doğrulayıcı risk analizini yapmalı ve raporun önemli hata içermediğine dair makul güvenceyi yine sağlamalıdır. Karar, akreditasyon kuruluşu ve beyan incelemesinde Komisyon ile ulusal makamın sonradan kontrolüne açıktır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2546 Madde 4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2546/oj/eng" } ] }, { "id": "5.17", "chapter": 5, "page": 47, "title": "Hangi üretim yılının doğrulama raporu?", "note": "2026 ithalatında raporlama dönemi, mal daha önce üretilmiş olsa bile 2026’dır; 2026’ya ait uygun doğrulanmış gerçek veri yoksa varsayılan değer kullanılır. Diğer ithalat yıllarında dönem varsayım olarak ithalat yılıdır; gerçek üretim zamanı yeterli kanıtla belirlenirse üretim dönemi esas alınır (2025/2547 Madde 7(1)). Q&A s.47’deki iki yılı seçim gibi anlatan örnek, bağlayıcı hükümdeki \"esas alınır\" kuralını değiştirmez. İthal elektrik için dönem her durumda ithalat yılıdır (Madde 7(2)).", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 7", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "5.18", "chapter": 5, "page": 48, "title": "Başka tesiste üretilen öncülün gerçek verisi", "note": "Tesiste üretilmeyen öncül için uygulanabilir varsayılan değer veya onu üreten tesisin doğrulanmış gerçek emisyonu kullanılabilir. Gerçek veri seçilirse öncül işletmecisi, veriyi nihai malı üreten işletmeciye iletmelidir. Q&A, işletmeciler arası Registry paylaşımını 2028’den itibaren öngörür; öncesinde bilgi sistem dışında aktarılır. Nihai malın doğrulayıcısı öncül raporunu inceler: esas olarak nihai malın raporlama döneminin raporu; öncülün gerçek üretim zamanı yeterli kanıtla gösterilirse öncülün üretim döneminin raporu değerlendirilir. Farklı dönem/tedarikçi miktarlarında 2025/2547 Madde 14’ün ortalama ve atıf kuralları korunur.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 13-15", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "5.19", "chapter": 5, "page": 48, "title": "Dil ve ekip yetkinliği", "note": "Doğrulama ekibindeki baş denetçinin İngilizce, en az bir denetçinin de işletmecinin diliyle etkili iletişim kurabilmesi gerekir. Doğrulama raporu İngilizce düzenlenir ve bağımsız teknik gözden geçirmeyi yapan kişi de İngilizce çalışabilmelidir. Burada esas olan görev için gösterilmiş iletişim yetkinliğidir; cevap bütün personele tek tip bir dil sınavı belgesi zorunluluğu getirmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.20", "chapter": 5, "page": 48, "title": "2025 üretimi, 2026 ithalatı", "note": "2025’te üretilmiş veya satılmış bir malın 2026’da serbest dolaşıma girmesi onu CBAM’dan çıkarmaz; esas işlem serbest dolaşıma giriş beyannamesinin kabulüdür. 2026 ithalatında raporlama dönemi hukuken 2026’dır. 2025 veya daha önceki üretimin emisyon verisi, 2026 dönemi raporu yerine kullanılamaz. İlgili 2026 dönemine ait uygun doğrulanmış gerçek veri sağlanamıyorsa varsayılan değer kullanılır. Mal 2025 stokundan gelse bile, üreten tesisin 2026 raporlama dönemine ait uygun ve doğrulanmış gerçek verisi varsa kullanılabilir; 2025 üretim verisi buna ikame edilemez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "5.21", "chapter": 5, "page": 49, "title": "Diğer tesisten alınan öncül emisyonları", "note": "Başka tesiste üretilen ilgili öncülün emisyonu nihai ürün hesabına eklenirken iki yol vardır: uygulanabilir varsayılan değer veya üretici tesise ait doğrulanmış gerçek veri. Gerçek veri için ilgili doğrulama raporu mevcut olmalı ve nihai ürünün doğrulayıcısı tarafından değerlendirilebilmelidir. Nihai doğrulama raporunda bu öncüllere ilişkin özet bilgiler de yer alır; yalnız fatura veya doğrulanmamış bir sayı yeterli değildir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.1", "chapter": 6, "page": 49, "title": "Çimentoda karmaşık mal yaklaşımı", "note": "Çimento, üretiminde kullanılan klinker de CBAM kapsamında olduğu için karmaşık maldır. Hesap yalnız çimento öğütme veya karıştırma tesisindeki emisyonlardan oluşmaz; kullanılan klinkerin ilgili gömülü emisyonu da eklenir. Klinker aynı tesiste üretilse de başka tesisten alınsa da yöntemine uygun olarak hesaba katılmalıdır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.2", "chapter": 6, "page": 50, "title": "Gübre üretimindeki kimyasal reaksiyonlar", "note": "Gübre üretimindeki bir kimyasal tepkime CO₂ oluşturuyor ve bu gaz atmosfere salınıyorsa, oluşan emisyon doğrudan emisyon hesabına girer. Doğal gazın hidrojen üretmek için dönüştürülmesinden kaynaklanan emisyon da bu kapsamdadır. Tepkimenin ısı açığa çıkarması tek başına emisyon miktarını göstermez; hangi gazın oluştuğu ve salındığı belirlenmelidir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.3", "chapter": 6, "page": 50, "title": "Ürede bağlı CO₂ indirimi", "note": "Ürenin yapısında bulunan CO₂, CBAM hesabında negatif emisyon olarak kabul edilmez. Bu nedenle amonyak üretiminde oluşup üre üretimine aktarılan CO₂, amonyak üretimi emisyonundan sırf üründe kullanıldığı için düşülemez. Karbonun geçici olarak bir ürüne bağlanması, mevzuatın kalıcı depolama veya kalıcı kimyasal bağlanma şartlarını kendiliğinden karşılamaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.4", "chapter": 6, "page": 50, "title": "Çelikte kireç fırını ve kok tesisi", "note": "Demir-çelik CBAM hesabında kireç ve kok, kendileri kapsamda mal olmadıkları için ilgili öncül sayılmaz; kireç fırını ve kok tesisi üretim emisyonları bu gerekçeyle çelik hesabına eklenmez. Ancak kokun çelik üretiminde kullanılmasından doğan kapsam içi emisyonlar hesapta kalır. Bu sınır, tesisin ulusal MRV kapsamındaki bütün emisyonlarının da dışarıda olduğu anlamına gelmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.5", "chapter": 6, "page": 50, "title": "Demir cevheri peletleri", "note": "Demir cevheri peletleri, 2601 12 00 CN kodundaki aglomere demir cevherleri ve konsantreleri kapsamında CBAM’a dahildir. Peletin yalnız hammadde olması muafiyet sağlamaz. Doğru CN sınıflandırması, net miktar ve ilgili emisyon verisi hazırlanmalıdır. Pelet miktarı ithalatçının takvim yılındaki kapsama giren toplam net kütlesine eklenir; 50 ton her ürün, sevkiyat veya temsilci için ayrı bir hak değildir. Elektrik ve hidrojen bu kütle muafiyetinden yararlanmaz.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 2a ve Ek-VII", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "6.6", "chapter": 6, "page": 51, "title": "Alaşım ve hurda oranına göre ayrı hesap", "note": "Kural olarak fonksiyonel birim aynı CN kodundaki ürün miktarıdır ve özgül gömülü emisyon CN kodu bazında raporlanır. Aynı CN kodu içinde alaşım bileşimi veya hurda oranının değişmesi, yalnız düşük emisyonlu kaliteyi ayrı seçme hakkı vermez. Ancak bu, her CN kodu için mutlaka bağımsız bir üretim süreci kurulacağı anlamına gelmez: 2025/2547 Madde 4(8), farklı fonksiyonel birimlerin aynı süreçlerden çıktığı genel durumda tek çok fonksiyonlu sürece izin verir. Buna karşılık ham çelik, demir-çelik ürünleri, işlenmemiş alüminyum ve alüminyum ürünlerinde Ek-II A.4’teki koşullar sağlanıyorsa tek süreç zorunludur: ürünler yalnız boyut veya şekil bakımından farklı olmalı, aynı tür öncüller aynı miktar ve oranlarda kullanılmalıdır. Soru 4.4’teki boyut/şekil ve aynı öncül koşulları bu nedenle birlikte okunmalıdır. Madde 4(8)’deki A.4 yönlendirmesi Ek-III’ü işaret etse de ilgili özel hüküm Ek-II A.4’te bulunur; Q&A 4.4 de Ek-II’yi gösterir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2025/2547 Madde 4(8), Ek-II A.4", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2547/oj/eng" } ] }, { "id": "6.7", "chapter": 6, "page": 51, "title": "AB münhasır ekonomik bölgesindeki elektrik", "note": "AB üye devletlerinin münhasır ekonomik bölgesinde üretilen elektrik, bu cevap kapsamındaki elektrik ithalatı için CBAM’a tabi değildir. Bu elektrik nedeniyle yetkili beyan sahibi statüsü veya Registry erişimi aranmaz. Açıklama burada üretilen elektrik içindir; münhasır ekonomik bölgeye getirilen diğer malların gümrük ve CBAM kurallarına genel muafiyet vermez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.8", "chapter": 6, "page": 51, "title": "Elektrik ithalatında beyan sahibi", "note": "Elektrik ithalatında yetkili CBAM beyan sahibi, gümrük beyannamesinde kendi CBAM hesap numarasıyla hareket eden ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisidir. AB dışında yerleşik ithalatçının dolaylı temsilci kullanması gerekir. Dosyayı hazırlayan bir hizmet sağlayıcı, yalnız bu işi yaptığı için hukuki yükümlü olmaz; sorumluluk yetkili beyan sahibinde kalır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.9", "chapter": 6, "page": 51, "title": "Elektrikte özel kapasite tahsisi yolu", "note": "Elektrik ithalatında yetkilendirme başvurusunu ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi yapar. İletim kapasitesi açık kapasite tahsisiyle veriliyorsa Madde 5(4) özel yolu uygulanır: kapasiteyi alan ve kullanım için bildiren (nominasyon) kişi ithalatçının kendisiyse, beyannamenin verildiği üye devlet makamına bunu kanıtlayan belgeleri sunar ve makam CBAM hesap numarasını otomatik verir; bu numara 1 Ocak 2026'dan itibaren gümrük beyannamelerinde kullanılır. Kapasiteyi alan kişi ithalatçı değilse veya ithalatçı CBAM için dolaylı temsilci kullanıyorsa standart yetkilendirme süreci gerekir; AB dışında yerleşik ithalatçının dolaylı temsilcisi de standart süreci izler. Özel yol yalnız yetkilendirme usulüdür; kimin beyan sahibi olabileceğini değiştirmez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.10", "chapter": 6, "page": 52, "title": "İthal elektriğin emisyon faktörü", "note": "İthal edilen elektrikte varsayılan emisyon hesabı için üretim ülkesine, ülke grubuna veya bölgeye ait resmî faktör kullanılır. Bu değerler beş yıllık verilere dayalı olarak 2025/2621 Ek-III’te yer alır. Üretim ülkesi için özel değer yoksa aynı ekteki AB faktörü uygulanır; ithalatçı daha düşük bulduğu başka bir ülke faktörünü seçemez.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.11", "chapter": 6, "page": 53, "title": "Elektrik transiti", "note": "Elektriğin yalnız AB şebekesinden transit geçmesi CBAM doğurmaz; serbest dolaşıma giriş ve menşe önemlidir. AB’de üretilip üçüncü ülke üzerinden geri gelen elektrik ile üçüncü ülkeden gelip AB üzerinden başka ülkeye transit giden elektrik bu örneklerde kapsam dışıdır. Üçüncü ülkede üretilip başka ülke üzerinden AB’ye ithal edilirse kapsam doğar; varsayılan hesapta üretim ülkesinin faktörü kullanılır.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "6.12", "chapter": 6, "page": 53, "title": "Elektrikte gerçek emisyonun koşulları", "note": "İthal elektrikte gerçek emisyon ancak şu koşulların hepsi birlikte sağlanırsa kullanılabilir: yetkili CBAM beyan sahibi ile üçüncü ülkedeki üretici arasında elektrik alım anlaşması (PPA); tesisin AB iletim sistemine doğrudan bağlı olması veya ihracat anında aradaki şebekede fiziksel sıkışıklık olmadığının kanıtlanması; tesisin en fazla 550 g fosil kaynaklı CO₂/kWh salması; beyan edilen miktarın menşe, varış ve varsa transit ülkelerdeki tüm sorumlu iletim sistemi operatörlerince tahsisli enterkonneksiyon kapasitesine kesin olarak nomine edilmesi ve nominasyon ile üretimin en fazla bir saatlik aynı döneme ait olması. Sunulacak kanıtlar 2025/2547 Ek-II Bölüm D.2.4'te düzenlenir. Komisyonun 17 Aralık 2025 tarihli değişiklik teklifi henüz yürürlükte değildir; mevcut koşullar uygulanır. Koşulları akredite doğrulayıcı teyit eder; en az aylık ara raporlar doğrulayıcıya sunulur (2023/956 Ek-IV/5(e)).", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Ek-IV/5", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "6.13", "chapter": 6, "page": 54, "title": "Elektriğin hesap sınırı", "note": "İthal edilen elektriğin gömülü emisyonunda, elektrik üretimi sırasında doğan doğrudan CO₂ emisyonları esas alınır. Örneğin rüzgâr türbininin imalatı ve kurulumu gibi yaşam döngüsünün önceki aşamaları bu hesaba eklenmez. Bu cevap elektriğin mal olarak ithalatını anlatır; çimento gibi başka bir ürünün üretiminde tüketilen elektrikten doğan dolaylı emisyon hesabıyla aynı konu değildir.", "roles": [ "Üretici", "Doğrulayıcı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.1", "chapter": 7, "page": 54, "title": "Gümrük ve CBAM için farklı temsilciler", "note": "Evet; gümrük beyannamesi ve CBAM beyanı için farklı temsilciler kullanılabilir. 50 ton muafiyeti veya diğer kapsam istisnalarının uygulanmadığı ithalatta AB’de yerleşik ithalatçı CBAM yükümlülüğünden sorumludur ve yetkili beyan sahibi olmalıdır; ilgili mallar için dolaylı gümrük temsilcisi bu rolü üstlenirse yükümlülük ona geçer. AB dışındaki ithalatçı için bu rolü dolaylı temsilci üstlenmek zorundadır. Aynı gümrük beyannamesindeki CBAM malları için yalnız bir dolaylı temsilci yetkili beyan sahibi olabilir. Beyanın teknik sunumu başka kişiye bırakılabilir; hukuki sorumluluk yetkili beyan sahibinde kalır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.2", "chapter": 7, "page": 55, "title": "Dolaylı temsilcinin CBAM’ı üstlenmemesi", "note": "AB’de yerleşik bir ithalatçının dolaylı temsilcisi, CBAM yükümlülüğünü üstlenmeyi kabul etmeyebilir; bunu ithalatçıya bildirmelidir. Bu durumda ithalatçı uygun yetkiyle yükümlülüğünü kendisi yerine getirir veya kabul eden başka bir temsilci kullanır. AB dışında yerleşik ithalatçı için ise CBAM görevini üstlenen dolaylı temsilci zorunludur; görev sahipsiz bırakılamaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.3", "chapter": 7, "page": 55, "title": "Doğrudan temsilci ve sorumluluk", "note": "Doğrudan gümrük temsilcisi, ithalatçının adına ve hesabına işlem yapar; bu hizmet ithalatçının CBAM sorumluluğunu temsilciye geçirmez. İthalatçı yetkili beyan sahibi olarak kalır, temsilci veya danışman dosyayı hazırlamasına yardımcı olabilir. Yükümlülüğün dolaylı temsilci tarafından üstlenilmesi ise farklı bir hukuki roldür ve buna uygun işlem kurulmasını gerektirir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.4", "chapter": 7, "page": 56, "title": "Üçüncü ülke şirketinin AB şubesi", "note": "AB dışındaki şirketin AB'deki şubesi 2023/956 Madde 3(18)'deki 'kişi' tanımını karşılıyorsa, yetkili makam şubenin yerleşik olduğu üye devletin makamıdır. Şube bu tanımı karşılamıyorsa ne ana şirket ne de şube yetkili beyan sahibi olabilir; dolaylı gümrük temsilcisi gerekir. Yalnız AB adresi veya ortak EORI bulunması yeterli değildir; şubenin hukuki statüsü somut kayıtlardan incelenmelidir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.5", "chapter": 7, "page": 56, "title": "Transit ve geçici kabul", "note": "AB’ye yalnız transit geçen veya geçici kabul altında getirilen mallar, serbest dolaşıma sokulmadıkları sürece bu işlem nedeniyle CBAM’a tabi olmaz. Örneğin test için geçici getirilen bir numunede, belirleyici olan numune adı değil gümrük rejimidir. Daha sonra serbest dolaşıma giriş yapılırsa o işlemin kapsam ve yükümlülük şartları ayrıca uygulanır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.6", "chapter": 7, "page": 56, "title": "Başka rejimde uygunsuzluk ve serbest dolaşım", "note": "Geçici kabul gibi bir rejime uyulmadığı için gümrük borcu ve vergi ödenmesi, CBAM şartlarını kendiliğinden yerine getirmez. Malın serbest dolaşıma bırakılabilmesi için CBAM gereklilikleri de sağlanmalı ve bu kontrol serbest dolaşımdan önce yapılmalıdır. Şartlar sağlanmamışsa Gümrük Kodu Madde 198(1)(b) uygulanır: gümrük makamı malı elden çıkarmak için el koyma ve satış ya da imha dahil gerekli tedbirleri alır; Madde 198(2) gereği bu mal gümrük antrepo rejimine alınmış sayılır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.7", "chapter": 7, "page": 57, "title": "Dahilde işleme ve nihai ürün", "note": "Dahilde işleme rejimine alınan malda, yalnız bu rejime girişle CBAM yükümlülüğü doğmaz. Malın kendisi serbest dolaşıma sokulursa CBAM uygulanır. Mal işlenip elde edilen ürün serbest dolaşıma sokulursa, yetkili beyan sahibi bu ürünü oluşturan kapsam içi girdilerin miktarını ve gömülü emisyonunu CBAM beyanına eklemek zorundadır; nihai ürün Ek-I'de yer almasa da bu kural uygulanır. Girdi ile serbest dolaşıma giren ürün arasındaki bağı kurmak için rejim kapatma belgeleri (ibra hesabı dahil) doğrulama ve kontrolde kullanılabilir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 6(3)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "7.8", "chapter": 7, "page": 57, "title": "Tarife askıya alınması", "note": "Bir ürüne uygulanan gümrük vergisinin askıya alınması, o ürünün CBAM yükümlülüğünü kaldırmaz. Gümrük vergisi ile karbon emisyonuna bağlı sertifika yükümlülüğü farklı hukuki dayanaklara sahiptir. Bu nedenle sıfır gümrük vergili bir ithalatta da ürünün CN kapsamı, menşei, eşik durumu ve yetkili CBAM beyan sahibi şartı ayrıca incelenmelidir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.9", "chapter": 7, "page": 58, "title": "Temsilcinin yalnız bazı malları üstlenmesi", "note": "Dolaylı temsilci bazı mallarda CBAM görevini üstleniyor, diğerlerinde üstlenmiyorsa bu gruplar için ayrı gümrük beyannameleri düzenlenir. Böylece hangi ithalatın hangi yetkili beyan sahibinin sorumluluğunda olduğu açık olur. Yalnız hizmet sözleşmesinde bir ayrım yapmak yeterli değildir; gümrükte kullanılan CBAM hesap bilgileri de bu görev dağılımıyla tutarlı olmalıdır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.10", "chapter": 7, "page": 58, "title": "EIDR yetkisi ve CBAM rolü", "note": "Evet; EIDR iznine sahip dolaylı gümrük temsilcisi de AB’de yerleşik ithalatçı adına CBAM beyan sahibi rolünü üstlenmeyi reddedebilir. EIDR, gümrük beyanının kişinin kayıtlarına giriş yoluyla yapılmasına ilişkin izindir; tek başına CBAM yetkisi sağlamaz. Q&A s.58 bu cevabı yetkilendirme Uygulama Tüzüğünün Madde 2(1b) ve 8(3) hükümlerine bağlar; burada madde numaraları Q&A’nın atfı olarak verilmektedir. İthalat muafiyet kapsamında değilse ithalatçı, yükümlülüğü kendi yetkili beyan sahibi statüsüyle veya rolü kabul eden başka bir dolaylı temsilci üzerinden karşılamalıdır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.11", "chapter": 7, "page": 58, "title": "Dahilde işlemede EX/IM ve TORO", "note": "EX/IM dahilde işlemede önce AB’deki işlenmiş ürün ihraç edilir, sonra ona karşılık gelen eşdeğer AB dışı girdi rejime alınır. Bu girdi serbest dolaşıma sokulmadığı için bu aşamada CBAM doğmaz. TORO, rejimdeki hak ve yükümlülüklerin başka kişiye devridir; tek başına malın gümrük statüsünü veya bu sonucu değiştirmez. Kaçınma denetimi ihtimali devam eder.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.12", "chapter": 7, "page": 59, "title": "Kuzey İrlanda’da CBAM’ın durumu", "note": "Belgedeki mevcut duruma göre CBAM, Windsor Çerçevesi Ek-2'deki mevzuat listesinde yer almadığı için Kuzey İrlanda bakımından uygulanmıyor. Kuzey İrlanda AB gümrük bölgesinin parçası da değildir (bkz. 7.13). Kuzey İrlanda'ya yönelik işlem ile oradan AB'ye devam eden bir malın işlemi aynı varsayımla ele alınmamalı; devam eden hareket için 7.14'teki koşullara bakılmalıdır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.13", "chapter": 7, "page": 59, "title": "Kuzey İrlanda’nın gümrük statüsü", "note": "Kuzey İrlanda AB gümrük bölgesinin parçası değildir; buna rağmen AB Gümrük Kodu, Windsor Çerçevesi Madde 5(3), 5(4), 13(1) ve Ek-2 uyarınca Kuzey İrlanda bakımından uygulanır. Gümrük kurallarının uygulanması ile CBAM'ın uygulanması farklı konulardır; CBAM Ek-2'de yer almadığı için Kuzey İrlanda'da uygulanmaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.14", "chapter": 7, "page": 59, "title": "Kuzey İrlanda üzerinden AB’ye gelen mallar", "note": "Birleşik Krallık'ın Kuzey İrlanda dışındaki bölgeleri veya üçüncü ülke menşeli olup Kuzey İrlanda üzerinden AB'ye gelen mallar, AB'de serbest dolaşıma sokulursa CBAM'a tabidir. Kuzey İrlanda'da üretilen veya orada serbest dolaşıma giren mallar ise CBAM'a tabi değildir. Bu nedenle yalnız güzergâha bakmak yetmez; malın menşei ve Kuzey İrlanda'da gördüğü gümrük işlemi belgelenmelidir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.15", "chapter": 7, "page": 59, "title": "AB menşeinin belgelendirilmesi", "note": "CBAM bakımından AB menşeli mal için gümrük beyannamesinde Y237 kodu kullanılır; AB menşei uygun kanıtlarla desteklenmelidir. Buradaki menşe, gümrük vergisi avantajı sağlayan tercihli menşeden farklı olan tercihli olmayan menşedir. Yalnız AB’den sevk edilmiş olması veya bir AB firmasından fatura alınması, malın AB menşeli olduğunu tek başına kanıtlamaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.16", "chapter": 7, "page": 60, "title": "Ek-III ülke ve bölge istisnaları", "note": "CBAM Ek-III'te sayılan ülke ve bölgelerden gelen mallarda veri beyanı ve menşe belgelendirmesi olağan kurallarla yapılır. Bu ülkeler TARIC'te entegre tedbir kapsamı dışında tutulduğu için ithalatta ayrı bir CBAM belge kodu istenmez ve böyle bir kod oluşturulmaz. Bu ülkelerden sevkiyat yapılması yeterli değildir; malın o ülke menşeini taşıması gerekir. Ek-III’teki bölgelerden Büsingen, Heligoland ve Livigno için bu kod kuralının istisnası olarak Y134 uygulanır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.17", "chapter": 7, "page": 60, "title": "İsviçre ticaretinde tercihli menşe kanıtı", "note": "İsviçre'den gelen malın tercihli menşe belgesi, CBAM için gereken tercihli olmayan menşei ilke olarak kanıtlamaz; ancak doğrulamada dikkate alınabilir. PEM kurallarına göre düzenlenmiş menşe kanıtı şu koşullarla kullanılabilir: tercihli kurallar tercihli olmayan kurallarla aynı veya daha sıkı olmalı, kümülasyon uygulanmamış olmalı ve kümülasyon uygulanmadığı bilgisi kanıtta yer almalı. AB menşeli CBAM malı İsviçre'de işlenir ve bu işlem tercihli olmayan kurallara göre İsviçre menşei kazandırmaya yetmezken PEM kümülasyonuyla tercihli İsviçre menşei kazandırırsa, mal AB tercihli olmayan menşeini korur ve CBAM'dan muaf kalır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.18", "chapter": 7, "page": 61, "title": "Norveç ve İzlanda için AEA süreci", "note": "Belge tarihindeki durumda Norveç, İzlanda ve İsviçre menşeli mallar Ek-III istisnasındadır; yalnız o ülkeden sevk edilmek yeterli değildir. Q&A, Norveç ve İzlanda’nın CBAM’ı AEA Anlaşmasına 1 Ocak 2027 itibarıyla dahil etmesini hedef olarak anlatır. Bu gerçekleşirse AEA EFTA ülkesinde serbest dolaşıma girip orada CBAM’a tabi tutulmuş üçüncü ülke mallarına AB girişinde yeniden CBAM uygulanmaması ve Y423 kodunun 1 Ocak 2027’den itibaren kullanılması öngörülür. Menşe AB’nin tercihli olmayan kurallarıyla belirlenir. Hedef tarih ve açıklanan kod, AEA’ya dahil etme işlemi tamamlanmış veya bugünkü her sevkiyat muafmış gibi kullanılmamalıdır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.19", "chapter": 7, "page": 61, "title": "Geri gelen eşya", "note": "AB dışı menşeli geri gelen eşya, Gümrük Kodu Madde 203 şartlarını sağlıyorsa yıllık CBAM beyanına sıfır gömülü emisyonla alınır; buna rağmen miktarı 50 ton eşiğine dahildir. Madde 205 kapsamındaki geri gelen eşyada ise olağan emisyon hesabı yapılır. AB menşeli geri gelen eşya kapsam dışıdır; yalnız gümrük vergisi muafiyeti bulunması bütün bu durumları aynı yapmaz.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 6(5), Ek-VII", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] }, { "id": "7.20", "chapter": 7, "page": 62, "title": "CBAM malının menşei", "note": "CBAM’da ülke menşei, AB Gümrük Kodu’nun tercihli olmayan menşe kurallarına göre belirlenir. Birden fazla ülkede işlem gören malda, ilgili kurallar çerçevesinde hangi ülkede yeterli nitelikte üretim veya işçilik yapıldığı incelenir. Sevk ülkesi, satıcının adresi veya serbest ticaret anlaşması kapsamındaki tercihli menşe belgesi tek başına bu incelemenin yerine geçmez.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.21", "chapter": 7, "page": 62, "title": "Menşe ülkesi ve üretim ülkesi", "note": "Menşe ülkesi gümrükteki tercihli olmayan menşe kurallarıyla belirlenir; üretim ülkesi ise paketleme dışında son fiziksel işlemin yapıldığı ülkedir. Bu iki ülke çoğu zaman aynı olsa da her işlem malın menşeini değiştirmez. Üretim ülkesi doğru tesisin emisyon verisini ve gerektiğinde elektrik faktörünü bulmakta önemlidir; yalnız faturadaki ülkeyi her iki alana da yazmak yeterli değildir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.22", "chapter": 7, "page": 63, "title": "50 ton aşılmadan Y128 veya Y137", "note": "Yetkili beyan sahibi, yıl içinde 50 ton eşiğini aşacağını öngörüyorsa Y128 kodunu CBAM hesap numarasıyla kullanır; fiilî aşımı beklemez. Y137, eşiğin aşılmasının beklenmediği durumda muafiyet beyanı içindir. Bu nedenle ithalat planı değişip aşım öngörülebilir hale geldiğinde kullanılan kod da yeniden değerlendirilmelidir; elektrik ve hidrojen bu kütle muafiyetine dahil değildir.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [] }, { "id": "7.23", "chapter": 7, "page": 63, "title": "Dahilde işleme sonrası Y422", "note": "Dahilde işlemeye alınmış CBAM malları serbest dolaşıma sokulduğunda veya münhasır ekonomik bölgeye getirildiğinde, gümrük beyannamesinde Y422 kodu her durumda zorunludur; malların daha önce dahilde işlemede olduğunu gösterir. Başka bir Y kodu da uygulanıyorsa Y422'nin yerine değil, yanına eklenir: örneğin ithalatçının CBAM hesap numarası varsa Y128; yetkili beyan sahibi başvurusu yapılmış ama henüz karar verilmemişse Y238. Y238, başvurunun yapılmış olmasına bağlı geçici bir durumu gösterir; genel bir yetki değildir. Başvuru kodu her tarihte otomatik ithalat izni sağlamaz; 31 Mart 2026’ya kadar yapılmış başvurulara ilişkin Madde 17(7a) geçici ithalat şartları ayrıca sağlanmalıdır.", "roles": [ "İthalatçı" ], "legalSources": [ { "label": "2023/956 Madde 17(7a)", "url": "https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/2025-10-20" } ] } ], "correctionNote": "17 Ekim 2026: bağımsız uyum incelemesinin bulguları Q&A ve asıl mevzuatla yeniden değerlendirildi. Zorunluluklar, dönem ve saha ziyareti koşulları açıklaştırıldı; uygulaması doğrulanmayan karbon bedeli araçları mevcutmuş gibi sunulmuyor. Bu, yeni mevzuat duyurusu değildir. Canlı sürüm denetiminde öncül ilavesi, ülke satırı seçimi, A sütununun kullanımı ve tek üretim sürecinin zorunlu olduğu koşullar netleştirildi; kaynak etiketleri düzeltildi." }