{"kimlik":"tr-ets-pilot-usul-esaslar-2026","surum":"sha256:82256f4e7d717d7a9463d895ea19432cda6994dc14e1789526b5c6ef98dc1682","resmi_url":"https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/Yay%C4%B1mlanan_%20TR%20ETS%20Usul%20ve%20Esaslar.pdf","kaynak_dogrulama":"2026-10-01","yayim_tarihi":"2026-10-01","onay_tarihi":"2026-09-30","yururluk":"Madde 20 uyarınca 30 Eylül 2026 onay tarihinde yürürlük","mevzuat_ekleri_korundu":["ek4-imp-alanlari.json","ek5-fsr-parametreleri.json"],"pilot_yillari":[2026,2027],"alt_tesis_onceligi":["ürün","ısı","bölgesel ısıtma","tesis içi ısıtma","yakıt","üretim süreci"],"pilot_sfk":1,"pilot_ucretsiz_oran":1,"elektrik_kiyas_yillari":[2023,2024,2025,2026,2027],"rapor_kurallari":{"rapor_sinirlari":["tum-alt-tesisler","elektrik-gecmis"],"kayit_alanlari":["sistemYili","raporSiniri","impSurumu","impOnayTarihi","degisiklikTarihi","eksiklikBildirimTarihi","yenidenSunmaTarihi","icOnay","dogrulamaRaporu","resmiSonTarih"],"tam_yil_fsr_mutabakati":"Aynı yıl doğrulanmış tesis emisyon toplamıyla eşitlik","gecmis_elektrik_mutabakati":"Yalnız elektrik sınırı; makullük/eksik veri/çifte sayım kontrolü","2026_fsr":"2027-04-30","2023_2024_2025_elektrik_fsr":"2027-06-30","2027_fsr":"2028-04-30","2027_emisyon_teslim":"2028-11-son-is-gunu","ilk_imp":"2027-01-27","gecmis_elektrik_imp":"Usul13(3) Geçici3(1) süresine atıf yapar; ilk İMP süresi27Ocak2027’ye uzatıldı. Duyuru geçmiş elektrik planlarını ayrıca isimlendirmez; kapsam Başkanlıkla teyit edilir. 30Haziran2027 geçmişFSR tarihidir.","ortak_son_tarih_ayni_gun_sunum_zorunlulugu_degildir":true},"ilk_uygulama":{"donem":[2028,2035],"alt_donemler":[[2028,2030],[2031,2035]],"ikinci_kiyas_ilani":"2030-11-son-is-gunu"},"acik_konular":["Sayısal kıyas ve UTP","TYS erişim/takvim","Ek-3 Tablo 3: 10–12 ve 14 üzeri gün","Madde 18 ilk iki yıl istisnasının tarihli uygulama örneği","Madde 18(4): iki yıl ortalaması tavanı ile önceki yıla dönme sonucunun birlikte uygulanması","Pilot %80 ceza indiriminin 2028 teslim ihlaline zamansal uygulanması"],"kurallar":{"10":"## Pilot FSR doğrulamasında yeni iş akışı\n\nMEDAS ile tesise atanan kuruluş **FSR doğrulamasını da** yürütür; 4734'e tabi tesis için ilgili sözleşmeli doğrulama yolu ayrıca uygulanır. TR ETS tesislerinde stratejik analiz saha ziyareti zorunludur. Sözleşme FSR kapsamını ve ilave adam-günleri içermeli; ekip ve bağımsız tetkikçi incelemesinde İMP/FSR yetkinliği ve bağımsızlık aranmalıdır (Usul 14, Ek-2).\n\nİç onaylı nihai FSR, güncel onaylı İMP ve önceki doğrulanmış FSR'ler hazırlanır. Her yıllık FSR ayrı doğrulama raporuyla sonuçlanır. Geçmiş elektrik saha ziyaretleri 2026 ziyaretiyle süreleri eklenerek birleştirilebilir; raporlar birleştirilmez. Bu belgedeki yıllık bilgi hazırlama ve **10 yıl saklama** görevi doğrulayıcı kuruluşa aittir; tesisin diğer saklama yükümlülükleriyle karıştırılmaz.","11":"## FSR için ilave doğrulama süreleri\n\nEk-3'e göre FSR için Kategori B'ye **4**, C'ye **5 adam-gün** ve Tablo 2'deki faaliyet süreleri ilave edilir. Sözleşme toplamının tarifinde stratejik analiz saha ziyareti hariç tutulmuştur; ziyaretin zorunluluğu devam eder.\n\n| FSR ilave süre grubu | Saha asgari süresine ek |\n| --- | --- |\n| 4–6 adam-gün | +2 adam-gün |\n| 7–9 adam-gün | +3 adam-gün |\n| 13–14 adam-gün | +6 adam-gün |\n\n**10, 11 ve 12 gün** için Tablo 3'te satır yoktur; araya sayı yerleştirilmez. Tablo 2'deki “—” işareti otomatik sıfır sayılmaz. Baş doğrulayıcıya ilave sürelerin toplamı **45 adam-günü aşamaz**; bu bütün doğrulama sözleşmesinin 45 günle sınırlı olduğu anlamına gelmez. Açıklanmayan süre birleşimleri için Başkanlığın uygulama açıklaması beklenir; kesin süre veya fiyat üretilmez. Dayanak: Usul 13(10–11),14(5), Ek-3.","12":"## Pilot FSR önemliliği ve ölçüm güvencesi\n\nVeri, birincil kaynaktan rapora kadar izlenir; örnekleme planı her alt tesisi ve toplam emisyonu kapsar. Ek-2 F8'de **%5 önemlilik** için üç ayrı temel vardır: tesisin toplam emisyonu, net üretilen ve alınan ölçülebilir ısı ve her ürün alt tesisinin faaliyet seviyesi. Bu eşik cihaz belirsizliği, enerji dengesi çalışma toleransı veya raporda hata bırakma hakkı değildir.\n\nMadde 15 ölçüm ekipmanlarının düzenli kalibrasyon, ayarlama ve tetkikini ister. Kalibrasyonun mümkün olmadığı bileşenlerde yazılı prosedüre bağlı alternatif kontrol ve gereken düzeltici önlemler uygulanır. Onaylı İMP, yöntem, cihaz kayıtları ve düzeltme kanıtı birlikte sunulur. Fiziksel ısı/enerji hesabı tek başına doğrulanmış FSR veya tahsisat hakkı oluşturmaz; araçların çalışma inceleme eşiği bu %5 ile değiştirilmez.\n\nYakıt alt tesisinin faaliyet seviyesi için F8 ayrı bir yüzde temeli saymaz; bu durum yakıt verisini doğrulama dışında bırakmaz. Önemlilik uygulaması doğrulayıcıyla rapor temellerine bağlı değerlendirilir.","13":"## Pilot çimento ürünleri ve CAC ayrımı\n\nResmî Ek-1 gri klinkeri **23.51.11.00.00**, beyaz klinkeri **99.99.99.99.04** koduyla ayrı ürün grupları olarak listeler. CAC klinkerinin yanma ve proses emisyonları **üretim süreci alt tesisinde** raporlanır (Usul 10(6)). CAC, gri veya beyaz klinker ürün kıyasına sessizce eklenmez.\n\nÜrün ve tür listesi tek başına her öğütme, yardımcı tesis veya WHR ünitesinin fiziksel sınırını tanımlamaz. Akışlar ve paylaştırma yöntemleri İMP'de gerekçelendirilir; elektrik üretiminin pilot kapsamı önce Madde 2 üzerinden değerlendirilir.","14":"## Pilot sektör ürün listesiyle eşleştirme\n\nDemir-çelikte resmî ürün grupları **kok, sinterlenmiş cevher, sıvı metal, EAO karbon çeliği, EAO yüksek alaşımlı çelik ve demir döküm**dür. Alüminyumda **birincil alüminyum ve ön pişirilmiş anot**, gübrede **amonyak ve nitrik asit** ayrı ürün gruplarıdır. Kod ve ürün açıklamaları Ek-1'den alınır; başlıktan yeni sınıf türetilmez.\n\nİkincil alüminyumun faaliyet kapsamında olması ayrı ürün kıyas satırı bulunduğu anlamına gelmez. Kapsamdaki bir tesisin Madde 10(6)'da sayılan yan faaliyetlerine, örneğin H₂/sentez gazına ait **yanma ve proses** emisyonları koşula uygun üretim sürecine atfedilir. Bu hüküm bütün H₂ veya diğer yan faaliyet tesislerini otomatik pilota dahil etmez. Fiziksel sınırlar ve ortak enerji atfı İMP'de ayrı kanıtlanır.","15":"## Birinci uygulama dönemi ve kıyas takvimi\n\nUsul 18 birinci uygulama dönemini **2028–2035** olarak belirler: ilk alt dönem **2028–2030**, ikinci **2031–2035**. Bu yıllar artık yalnız planlama beklentisi değildir. Kapsam Yönetmelik Ek-1 faaliyetlerini yürüten B/C tesisler üzerinden değerlendirilir; pilotun dar faaliyet listesi aynen sonraki döneme taşınmaz.\n\nİkinci alt dönemin kıyası önceki sistem yılının Kasım son iş gününe kadar, mevcut dönem sınırlarıyla **Kasım 2030**'da ilan edilir. Elektrik kıyası önceki belirlenen değeri aşamaz. Elektrik dışı kıyasta 2030'a kadar önceki iki yıl ortalaması sınırı aşılırsa **önceki yılın kıyası** esas alınır; doğrudan ortalamaya kırpılmaz. Pilot yıllar da kapsamdadır ve ilk iki yıl için istisna vardır. İstisnanın yıl bazlı uygulama örneği için ayrıca açıklama gerekir; kesin sayı türetilmez. KPK'nin süre değiştirme yetkisi Madde 9 kapsamında saklıdır.","16":"## Pilot ayrıntıları resmî belgede açıklandı\n\nBaşkanlığın **Türkiye ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esasları**, alt tesis sınıfları, İMP/FSR ve doğrulama düzeni, tahsisat hesabı ile 2028–2035 dönem sınırlarını açıklıyor. SFK pilotta 1; elektrik, kıyaslı diğer türler ve emisyon atıflı türler ayrı hesap yollarını izliyor. Sayısal kıyas, UTP ve piyasa işlem ayrıntıları için ayrıca resmî ilan gerekir.\n\n30 Eylül 2026 tarihli, 18626 sayılı Olur; Madde 20 uyarınca onay tarihinde yürürlük. Başkanlık duyurusu 1 Ekim 2026’da yayımlandı; kaynak aynı gün kontrol edildi. [21 madde ve üç ekin ayrıntılı analizi](/makaleler/tr-ets-pilot-usul-esaslar-2026) ve [özgün PDF](/kutuphane#tr-ets-pilot-usul-esaslar-2026) birlikte okunmalıdır.","17":"## Plan, tahsisat başvurusu ve kayıt sistemi farklı işler\n\n**SGİRD**, İMP ve doğrulanmış FSR'nin Başkanlığa sunulduğu plan/rapor hattıdır. **TYS**, ücretsiz tahsisat başvurusunun sunulduğu, incelendiği, değerlendirildiği ve miktarın belirlendiği sistemdir. TYS, **İKS** ile veri paylaşımı ve entegrasyon sağlar; İKS tahsisatın hesap ve işlem kayıt hattıdır.\n\nRapor gönderimi, tahsisat başvurusu ve işlem hesabı birbirinin yerine geçmez. Portal erişim adresi ve açılış takvimi ayrıca resmî duyuruyla teyit edilir; buradan yeni portal adresi türetilmez. Dayanak: Usul 4(j),12(7),13(12).","18":"## Pilot esneklik ve eksik teslim ayrımı\n\nPilot tahsisatları yalnız pilot yükümlülüklerinde kullanılabilir; **bankalama ve ödünç alma yoktur**. Eksik teslim borcu birinci uygulama döneminin ilk yılı yükümlülüğüne eklenir. Bu, pilot tahsisatını sonraki döneme taşıma hakkı değildir.\n\nDenkleştirme ancak KPK kararı alınırsa, belirlenen kapsam ve oranla kullanılabilir. Usul ve Esaslar otomatik karbon kredisi oranı veya yeni ceza tutarı belirlemez; yürürlükteki ceza düzeni ayrıca uygulanır. Dayanak: Usul 8,16 ve 17.","01":"## Pilot kapsamı için üç ayrı kontrol\n\nKategori B/C, Madde 2(1)'deki faaliyet ve kapasite eşiği, ana faaliyet istisnası birlikte değerlendirilir. Kategori B yıllık **50.000 tCO₂e'nin üzeri ve 500.000 tCO₂e dahil**, C ise **500.000 tCO₂e'nin üzeridir**. Onaylı izleme planındaki ihtiyatlı kapasite hesabında biyokütle CO₂'si hariç, transfer edilen CO₂ dahildir; yalnız son yılın gerçekleşen emisyonuna bakılmaz.\n\nAna faaliyeti Madde 2(1)'de sayılan faaliyetlerden olmayan tesis, 35.11.10.30.00 koduyla elektrik üretse **veya diğer sayılan faaliyetleri yürütse de** **pilot kapsamı dışındadır**. Ürün kodu ile kapsam kararı ayrı işlemlerdir. Doğalgaz ve ham petrolün **iletim ve depolama** faaliyetleri pilot sonuna kadar bu faaliyetlerle sınırlı olarak ETS dışıdır; izleme, raporlama ve doğrulama devam eder. Yönetmelik Geçici 6(1), aynı faaliyetlerle sınırlı istisnayı birinci uygulama dönemi sonuna kadar düzenler; Usul 2(3) pilot için bu istisnayı tekrarlar. Dolayısıyla iletim/depolama istisnasının 2028’de kendiliğinden sona erdiği sonucu çıkarılmaz. Dayanak: Usul Madde 2, 4 ve 18; Yönetmelik Geçici 6(1).","02":"## Pilotun kesin rapor ve teslim takvimi\n\nEmisyon yılı, raporun sunulduğu yıl ve tahsisat teslim yılı aynı değildir.\n\n| Veri / yükümlülük | Son tarih | Dayanak |\n| --- | --- | --- |\n| İlk İMP | 27 Ocak 2027; uzatılmış süre | Yönetmelik Geçici3(1); 13.10.2026/18814 Olur, 14Ekim duyurusu |\n| 2026 doğrulanmış FSR | 30 Nisan 2027 | Usul 13(9) |\n| Elektrik 2023, 2024 ve 2025 için ayrı doğrulanmış FSR'ler | 30 Haziran 2027 | Usul 13(10) |\n| 2027 doğrulanmış FSR | 30 Nisan 2028 | Usul 13(9) |\n| 2027 emisyonları için tahsisat teslimi | **Kasım 2028'in son iş günü** | Usul 6(2) |\n\n2026 sistem yılı raporlama dönemidir; tahsisat teslim yükümlülüğü yoktur. Ancak Madde 6(1) **gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmasını** ayrı tutar. Bu nedenle 2026'yı her türlü fiyat işleminin yasak olduğu bir yıl gibi okumayın. Fiyat, piyasa erişimi ve işlem ayrıntıları için ayrıca resmî ilan gerekir. Elektrik geçmiş raporlarının saha ziyaretleri süreleri eklenerek birleştirilebilir; yıllık raporlar birleşmez.","03":"## Altı tür ve resmî öncelik sırası\n\nPilot alt tesisler resmî **Ek-1** esas alınarak şu sırayla kurulur (Madde 10):\n\n1. Ürün kıyasına dayalı alt tesis.\n2. Isı kıyasına dayalı alt tesis.\n3. Bölgesel ısıtma alt tesisi.\n4. Tesis içi ısıtma alt tesisi.\n5. Yakıt kıyasına dayalı alt tesis.\n6. Üretim sürecine yönelik alt tesis.\n\nEk-1’de listelenen alt tesislerin her birinden en fazla bir oluşturulur (Madde 10(3)). Bu, bütün ürünler için tek bir ürün alt tesisi kurulacağı anlamına gelmez; farklı resmî ürün grupları ayrı değerlendirilir. Hepsi İMP’de gösterilir. Ürün sınırındaki bir akış, ısı veya yakıt hesabında tekrar sayılmaz. Alt tesis emisyonları toplamı tesisin doğrulanmış toplamını eksiksiz karşılamalıdır.\n\nBölgesel ısıtma her ısı ihracı değildir: tesis dışına **bölgesel ısınma amacıyla** verilen ısıdır. Tesis içi ısıtma, Madde 11(7)'deki yapı ve veri koşullarında tercihle ayrılır; idari binalar kapsam dışıdır. Ayrı kurulmazsa ilgili ısı, ısı alt tesisinde değerlendirilir. Elektrikte dört yakıt başlığı tek elektrik alt tesisinin rapor kırılımlarıdır; dört ayrı tahsisat hesabı değildir.\n\nBu sıra resmîdir; ekipmanların fiziksel sınırları ve ortak akışların atfı tesise özgü İMP'de ayrıca gerekçelendirilir.","04":"## Pilot eşleştirmesinde resmî dayanak artık Ek-1\n\nPilot tahsisatı için esas liste Usul ve Esaslar **Ek-1**'dir: 13 ürün ve 5 ürün dışı grup içinde **59 farklı kod** bulunur. Gri/beyaz klinker, sıvı metal, ön pişirilmiş anot ile ürün dışı 99.99.99.99.xx kodları bu resmî ekin parçasıdır. v10 çalışma dosyası karşılaştırma ve eski karar izini koruma amacıyla saklanır; resmî ekin yerine kullanılmaz.\n\n[Ek-1 kod listesini JSON olarak açın](/belgeler/tr-ets-pilot-ek1-kodlari.json) · [CSV dosyasını indirin](/belgeler/tr-ets-pilot-ek1-kodlari.csv) · [Özgün PDF ve tüm ekler](/belgeler/tr-ets-pilot-usul-esaslar-2026.pdf). Ürün açıklamasının ayrıntısı için daima özgün tabloyu okuyun; yardımcı listede özet olarak işaretlenen açıklamalar kaynak metnin yerini tutmaz.\n\n**İki sürümü ayrı saklayın:** TÜİK PRODTR istatistikî sınıflaması ve ETS Ek-1 sürümü. TÜİK revizyonu tek başına ETS kapsamını veya resmî ürün kodlarını değiştirmez. Kodun kaynakta verilen 8 veya 10 haneli uzunluğunu koruyun; sıfır ekleyerek yeni resmî kod üretmeyin. Ham kod, arama anahtarı, ürün tanımı, veri yılı ve İMP karar gerekçesi ayrı alanlar olsun.\n\nKod eşleşmesi pilot kapsamına giriş kararı değildir. Madde 2'nin faaliyet/eşik ve ana faaliyet kontrolleri önce yapılır; fiziksel sınırlar, emisyon atfı ve faaliyet seviyesi daha sonra doğrulanır.","05":"## Pilot İMP'sinde sürüm ve onay kontrolü\n\nİMP; alt tesisleri, fiziksel sınırlarını, faaliyet ve atfedilen emisyon hesaplarını ve veri toplama süreçlerini tanımlar. Pilot kapsamındaki elektrik alt tesisi bulunan tesisler 2026/2027 bütün alt tesis setinden ayrı olarak **2023, 2024 ve 2025 elektrik alt tesisi** için bir veya birden fazla İMP ve her yıl için ayrı FSR hazırlar (Usul 13).\n\nPlanın bilgi, veri veya yöntemi değiştiğinde Yönetmelik 13(4)'teki değişiklik bildirimi ve Usul 13(4)'teki güncelleme/onay süreci işletilir. Başkanlık eksiklik bildirirse **bildirimi takip eden 30 gün** içinde düzeltme ve yeniden sunma gerekir. Değişiklik tarihinden başlayan bildirim süresi ile eksiklik bildiriminden başlayan düzeltme süresini tek saat gibi izlemeyin.\n\nPlan sürümü, geçerli yıl ve rapor sınırı, onay tarihi, değişiklik tarihi, eksiklik bildirimi, yeniden sunma ve kanıt bağlantısını ayrı kaydedin. Onayı boş olan plan onaylanmış sayılmaz. FSR, ilgili yıl ve sınır için geçerli **güncel onaylı İMP** üzerinden SGİRD'de hazırlanır.\n\n## İMP ve FSR’de ısı ve proses için ortak kontrol\n\nUsul 11(8) uyarınca **üretim süreci alt tesisine atfedilen emisyonlar** ayrı gösterilir. **Bölgesel ısıtma enerji miktarı ve bu enerjiye atfedilen emisyonlar** da İMP’de tanımlanır ve FSR’de sunulur. Bu alt tesisler kıyas değeri hesabına konu edilmez; tahsisat yöntemi Madde 12(4)’tedir.\n\nTesiste üretilen ısı başka bir tesise iletiliyorsa **ısıyı alan tesise ilişkin bilgiler hem İMP’de hem FSR’de** bulunmalıdır (Ek-1 Tablo 2 dipnotu). Bölgesel ısıtma ile başka bir sanayi tesisine verilen proses ısısı ayrı amaçlarla kaydedilir. Tesis içi ısıtma kuruluyorsa yakıt ve ısı enerji miktarlarının TJ cinsinden belirlenme yöntemi İMP’ye, miktarlar FSR’ye yazılır; idari binalar Madde 11(7)’deki bu ayrımın dışındadır.\n","06":"## Pilot FSR'sinde rapor sınırı ve kapanış\n\n2026 ve 2027 FSR'leri bütün alt tesisleri kapsar ve ayrı hazırlanır. Her yılın alt tesis emisyon toplamı aynı yılın doğrulanmış emisyon raporu toplamına eşit olmalıdır. **2023/2024/2025 geçmiş elektrik raporları** ise yalnız elektrik alt tesisini içerir: bu toplamları bütün tesis emisyonuna zorla eşitlemeyin; makullük, eksik veri ve çifte sayım kontrollerini ayrı yapın (Usul 13).\n\nİşletmenin iç kontrolünden ve iç onayından geçmiş nihai FSR, güncel onaylı İMP ve önceki doğrulanmış FSR'lerle birlikte doğrulayıcıya sunulur. Her FSR için **ayrı doğrulama raporu** düzenlenir. Doğrulanmış FSR, SGİRD üzerinden Başkanlığa gönderilir; tahsisat başvurusu TYS'de ayrı işlemdir.\n\nVeri kaydında sistem yılı, rapor sınırı (`tüm alt tesisler` veya `geçmiş elektrik`), İMP sürümü, iç onay, doğrulama raporu ve resmî son tarih ayrı bulunmalıdır. Yönetmelik Ek-5'in özgün parametre dökümü korunur; [pilot kural katmanı](/pilot-kurallari.json) bu rapor ve onay koşullarını ayrı belge olarak taşır. Dayanak: Usul 13(6–13), Ek-2 C2, F3 ve F11.\n\n## İMP ve FSR’de ısı ve proses için ortak kontrol\n\nUsul 11(8) uyarınca **üretim süreci alt tesisine atfedilen emisyonlar** ayrı gösterilir. **Bölgesel ısıtma enerji miktarı ve bu enerjiye atfedilen emisyonlar** da İMP’de tanımlanır ve FSR’de sunulur. Bu alt tesisler kıyas değeri hesabına konu edilmez; tahsisat yöntemi Madde 12(4)’tedir.\n\nTesiste üretilen ısı başka bir tesise iletiliyorsa **ısıyı alan tesise ilişkin bilgiler hem İMP’de hem FSR’de** bulunmalıdır (Ek-1 Tablo 2 dipnotu). Bölgesel ısıtma ile başka bir sanayi tesisine verilen proses ısısı ayrı amaçlarla kaydedilir. Tesis içi ısıtma kuruluyorsa yakıt ve ısı enerji miktarlarının TJ cinsinden belirlenme yöntemi İMP’ye, miktarlar FSR’ye yazılır; idari binalar Madde 11(7)’deki bu ayrımın dışındadır.\n","07":"## Pilot tahsisatında üç farklı hesap\n\nPilot **sektörel faaliyet katsayısı 1**, 2027 ücretsiz tahsisat oranı kıyas yöntemine göre **%100**'dür. Sayısal kıyas ve Ulusal Tahsisat Planı ayrıca ilan edilir; %100 oran her tesisin gerçek emisyonunun tamamının karşılanacağı anlamına gelmez (Usul 7, 11 ve 12).\n\n| Alt tesis | Pilot hesap yolu |\n| --- | --- |\n| Elektrik dışı ürün, ısı ve yakıt | İlgili yıl ağırlıklı genel ortalama kıyası × doğrulanmış faaliyet; SFK=1 ve oran=%100 |\n| Elektrik | Tesis/santral bazlı kıyas × doğrulanmış elektrik faaliyet seviyesi; ardından Madde 12 açık/fazla dengelemesi |\n| Üretim süreci, tesis içi ısıtma ve bölgesel ısıtma | Atfedilen emisyonun tamamı; bu türlerde kıyas hesaplanmaz |\n\nElektrik tesisindeki diğer ürün, ısı ve yakıt alt tesisleri de elektrik dışı **ilgili yıl genel ortalama** yöntemini izler. AB'nin en iyi %10 kıyası pilot Türkiye hesabına taşınmaz. Elektrik dengelemesindeki α, bütün alt tesislere eklenecek beşinci bir çarpan değildir; SFK ile aynı kavram da değildir.","08":"## Elektrik kıyası ve açık/fazla dengelemesi\n\nPilot elektrik kıyasının veri dönemi **2023–2027**'dir; 2027 dahildir. Beş yıllık geçmişi olmayan tesiste faaliyete geçtiği yıldan ilgili sistem yılına kadar mevcut yıllar kullanılır; eksik yıllar sıfırla tamamlanmaz (Usul 11(3–6)). Yakıt başlıkları tek elektrik alt tesisinin rapor kırılımlarıdır.\n\nBaşlangıç tahsisatı **A₀=KD×FS**, işaretli fark **P=A₀−E** olsun. Sektörde açıkların mutlak toplamı D ve fazlaların toplamı S ayrı hesaplanır. D≠S ise **α=min(D,S)/max(D,S)**; taraflardan biri yoksa α=0 olur.\n\n- D>S: yalnız açık veren grup **E+P×α** ile düzeltilir; fazla grubu A₀'da kalır.\n- S>D: yalnız fazla veren grup aynı formülle düzeltilir; açık grubu A₀'da kalır.\n- D=S: düzeltme yapılmaz. İkisi de sıfırsa bölme yapılmaz.\n\nÖrneğin başlangıç miktarları 900 ve 550, emisyonlar 1.000 ve 500 ise D=100, S=50 ve α=0,5'tir. Açık veren tesis 950, diğer tesis 550 alır; toplam 1.500, toplam emisyona eşittir. Bu sayılar eğitim örneğidir. Sektör havuzu ve resmî kıyas olmadan tek tesisin nihai tahsisatı kesinleştirilemez. Dayanak: Usul 12(1–2).\n\n<TahsisatHesaplayici />","09":"## Örneğin pilot kurallarıyla okunması\n\nBu sayfadaki kıyas ve fiyat **varsayımsaldır**; resmî tahsisat ilanı değildir. Pilot SFK=1 ise Usul 12(6)'daki gerçek kuraldır. Ücretsiz oran %100 olsa da kıyas üzerinden hesaplanan miktar gerçek emisyona eşit olmak zorunda değildir. Elektrik dengelemesi ve emisyon atfına dayalı üç tür bu ürün formülünden ayrı değerlendirilir.\n\n2027 emisyonunun teslimi Kasım 2028'in son iş günündedir. Pilot tahsisatı bankalanamaz veya ödünç alınamaz; eksik teslim borcunun ilk uygulama yılına eklenmesi tahsisatın sonraki döneme taşınması anlamına gelmez. 2026 teslim yükümlülüğü dışında gönüllü tamamlayıcı fiyat mekanizması ayrı hüküm taşır."},"dogrulama_sureleri":{"kaynak":"Usul Ek-3, sayfa 23–24","kategori_ilavesi":{"B":4,"C":5},"faaliyet_ilavesi":[{"kod":"1a","faaliyet":"Tesislerde yakıtların yakılması (sadece ticari standart yakıtların ve doğal gazın kullanıldığı kategori A ve B tesisler)","adam_gun":null,"kaynakta_sayi_yok":true},{"kod":"1b","faaliyet":"Tesislerde yakıtların yakılması (kısıtlama olmadan)","adam_gun":null,"kaynakta_sayi_yok":true},{"kod":"3.1","faaliyet":"Kok üretimi","adam_gun":2,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"3.2","faaliyet":"Metal cevheri (sülfür cevheri dahil) kavrulması, sinterlenmesi veya peletlenmesi","adam_gun":2,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"3.3","faaliyet":"Pik demir ve çelik üretimi (birincil ve ikincil ergitme), sürekli döküm dahil","adam_gun":2,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"4.1","faaliyet":"Demir içeren metallerin (demirli alaşımlar dahil) üretimi veya işlenmesi","adam_gun":1,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"4.2","faaliyet":"İkincil alüminyum üretimi","adam_gun":1,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"5","faaliyet":"Birincil alüminyum üretimi (CO₂ ve PFC emisyonları)","adam_gun":3,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"6.1","faaliyet":"Klinker üretimi","adam_gun":3,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"6.2","faaliyet":"Kireç üretimi veya dolomitin ya da magnezitin kalsinasyonu","adam_gun":1,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"8.2","faaliyet":"Amonyak üretimi","adam_gun":2,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"8.4","faaliyet":"Reforming veya kısmi oksitleme ile hidrojen ve sentez gazı üretimi","adam_gun":1,"kaynakta_sayi_yok":false},{"kod":"9.1","faaliyet":"Nitrik asit üretimi (CO₂ ve N₂O emisyonları)","adam_gun":2,"kaynakta_sayi_yok":false}],"saha_ilavesi":{"4":2,"5":2,"6":2,"7":3,"8":3,"9":3,"13":6,"14":6},"acik_sureler":[10,11,12],"bas_dogrulayici_ilave_sure_tavan":45,"stratejik_analiz_saha_ziyareti":"Zorunlu; sözleşme toplam süresi tarifinde hariç"},"onay_sayisi":"18626","yururluk_tarihi":"2026-09-30","duyuru_url":"https://iklim.gov.tr/tr-ets-pilot-uygulama-donemine-iliskin-usul-ve-esaslar-yayimlandi-duyuru-1045","metin_guncelleme":"2026-10-01","kaynak_turu":"Başkanlık onaylı Usul ve Esaslar","resmi_gazete_sayisi":null,"izin_gecis_kurali":{"izin_alma_son_tarihi":"2028-07-09","basvuru_ic_hedefi":null,"basvuru_izin_yerine_gecmez":true,"uzatma":"Ayrı resmî karar gerekir","dayanak":"7552 Geçici 1(2)"},"takvim_guncellemesi":{"kaynak":"tr-ets-imp-sure-uzatimi-2026-10-14","karar_tarihi":"2026-10-13","olur_sayisi":"18814","duyuru_tarihi":"2026-10-14","kaynak_dogrulama":"2026-10-15","metin_guncelleme":"2026-10-15","resmi_url":"https://iklim.gov.tr/tr-ets-pilot-uygulama-donemi-izleme-metodolojisi-planlarinin-sunulma-suresinin-uzatilmasi-hakkinda-duyuru-1046","ilk_sure":"2026-10-27","uzatilmis_son_tarih":"2027-01-27","fsr_tarihleri_degisti":false}}