AB ETS: genel bakış
2005'ten beri işleyen AB karbon piyasasının kapsamını, üst sınırını, tahsisat ve teslim mekanizmasını Türkiye ETS ile karıştırmadan okuyun.
Güncelleme 29 Ağustos 2026Kaynak doğrulama 29 Ağustos 2026Okuma 2 dakikaYayımcı Resisco Mühendislik A.Ş.
Bu sayfada
DayanakBu sayfa yürürlükteki mevzuata dayanır.
- Türkiye ETS tasarımını AB deneyimiyle karşılaştıran okuyucular
- AB'de faaliyeti veya tedarik zinciri bulunan şirketler
- Ücretsiz tahsisat, CBAM ve MRV ilişkisini anlamak isteyen ekipler
- AB ve Türkiye yükümlülüklerini ayrı mevzuat setleri olarak takip edin
- Güncel kapsamı faaliyet, ülke ve sistem dönemiyle birlikte kontrol edin
- Tahsisat ile teslimi birbirinden ayırın
Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi 2005'te başladı. Sistem, kapsamdaki emisyonlar için toplam miktarı sınırlar; her bir tahsisat bir ton CO2 eşdeğerini temsil eder. İşletmeler emisyonlarını izler ve doğrulatır, sonra doğrulanmış miktar kadar tahsisatı teslim eder. Tahsisatlar açık artırmayla veya kuralları belirlenmiş ücretsiz tahsisatla dolaşıma girer ve piyasada devredilebilir.
Bir sistem değil, iki ayrı kapsam
"AB ETS" denildiğinde iki düzeni ayırmak gerekir:
- mevcut AB ETS; büyük sabit tesisler, havacılığın belirli uçuşları ve 2024'ten itibaren deniz taşımacılığının aşamalı kapsamı,
- ETS2; binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörlerde yakıt dağıtıcılarına dayanan ayrı üst sınır ve piyasa düzeni.
ETS2, bir sanayi tesisinin mevcut AB ETS hesabına eklenen ikinci bir alt tesis değildir. Kapsam tarafı, yükümlü aktör ve tahsisat havuzu farklıdır.
Üst sınır, açık artırma ve ücretsiz tahsisat
Toplam tahsisat miktarı zaman içinde azalır. Açık artırma temel tahsis yöntemidir; karbon kaçağı riski ve sanayinin dönüşümü için bazı sektörlerde ücretsiz tahsisat devam eder. Ücretsiz tahsisat geçmiş emisyonu ödüllendiren sabit bir miktar değildir: ürün kıyası, faaliyet seviyesi, alt tesis sınırı ve dönem kurallarıyla hesaplanır.
Ücretsiz tahsisat ve alt tesisler sayfası bu hesabın güncel 2026–2030 düzenini açıklar.
Dönemler neden önemli
AB ETS kuralları dönemler içinde güncellenir. Kapsam, üst sınır, kıyas değeri, faaliyet seviyesi ayarlaması ve ücretsiz tahsisatın sektörlere dağılımı aynı tarihte değişmeyebilir. Bu yüzden eski bir rehberdeki yöntem kavramsal olarak yararlı olsa bile sayısal değer güncel düzenlemeden alınmalıdır.
Sitede AB arşivindeki eski rehberler yöntem tarihçesi için kullanıldı; güncel sayı ve statüler EUR-Lex ve Avrupa Komisyonunun 29 Ağustos 2026'da kontrol edilen sayfalarıyla teyit edildi.
Türkiye ETS ile ne kadar benzer
Türkiye Yönetmeliğinde de üst sınır, tahsisat, teslim, alt tesis, kıyas, İMP, FSR ve doğrulama kavramları bulunur. Bu benzerlik AB uygulamasını öğretici yapar; fakat AB mevzuatını Türkiye'de doğrudan uygulanabilir kılmaz.
Özellikle şu dört unsur ayrı tutulmalıdır:
- Türkiye'nin kapsamdaki faaliyet ve eşikleri,
- Karbon Piyasası Kurulunun belirleyeceği ulusal dönem ve kıyas kararları,
- Türkiye'ye özgü elektronik sistem, başvuru ve raporlama düzeni,
- AB'nin güncel kıyas değerleri ve düzeltme faktörleri.
AB kaynaklarını "Türkiye'de de aynı sayı geçerlidir" demek için değil, yöntemin neden alt tesis, ölçüm ve doğrulama üzerine kurulduğunu anlamak için kullanın.
Üç parçalı okuma yolu
- Sistem mantığı için bu sayfa.
- Tahsisat hesabı için Ücretsiz tahsisat ve alt tesisler.
- Veri ve doğrulama için AB ETS'te MRV.
- Avrupa Komisyonu · AB ETS hakkındaYürürlükte29 Ağustos 2026 tarihinde güncelliği kontrol edildi
- AB ETS Direktifi · 2003/87/EC konsolide metinYürürlükte
- Avrupa Komisyonu · Ücretsiz tahsisatYürürlükte
- Avrupa Komisyonu · ETS2Yürürlükte