CBAM Registry O3CI: tesis verisi ve doğrulayıcı işbirliği

EU Login'deki My Account sayfasını görüyorsanız Avrupa Komisyonunun kimlik sistemine girmişsiniz demektir. Bu ekran emisyon verisinin girildiği sayfa değildir. Emisyon işlemlerinin yapılacağı çalışma alanı, CBAM Registry içindeki O3CI modülüdür.

Buradaki esas gelişme şudur: Türkiye gibi AB dışındaki ülkelerde bulunan tesisler, ürünlerinin gömülü emisyon verisini O3CI üzerinden kayıt altına alıp doğrulayıcıya ve AB'deki yetkili SKDM beyan sahibine aktarabilecek. Böylece emisyon verisi yalnız müşteriye gönderilen bir hesap tablosu olmaktan çıkıp CBAM Registry içindeki tesis, dönem ve doğrulama kayıtlarıyla birlikte yönetilen bir veriye dönüşüyor.

15 Ekim soru-cevap belgesinin tamamını, 129 soru ve önemli ayrımlarla okuyun.

2027’de O3CI kaydı zorunlu mu§

Komisyonun 15 Ekim 2026 güncellemeli soru-cevap belgesinin 5.10–5.12 bölümlerine göre AB dışındaki tesis işletmecilerinin 2027’de CBAM Registry’ye kaydolması zorunlu değildir. İşletmeci doğrulanmış gerçek emisyon bilgisini kayıt sistemi dışında da AB’deki yetkili beyan sahibine iletebilir. Bu durumda bilgiyi CBAM Registry’ye yıllık beyan kapsamında yükleyen taraf beyan sahibidir. Bu seçenek, gerçek emisyon kullanıldığında gereken doğrulamayı kaldırmaz. Akredite doğrulayıcının kayıt yükümlülüğü ile tesis işletmecisinin kayıt tercihi ayrıdır. Komisyonun açıklaması, s.44–45.

Tüzükte işletmeci kaydı talebe bağlıdır (2023/956 Madde 10(1)). Q&A’daki 2027 vurgusu ilk beyan yılına ilişkin açıklamadır; mevcut hüküm sonraki yıllar için kendiliğinden yeni bir kayıt zorunluluğu getirmez.

Aşağıdaki portal adımları O3CI üzerinden çalışmayı seçen tesisler içindir; bütün tesisler için tek zorunlu veri aktarım yolu olarak okunmamalıdır. Belge yeni bir mevzuat hükmü değildir; burada mevcut uygulamaya ilişkin açıklaması aktarılır.

O3CI üzerinden hangi veriler paylaşılır§

O3CI, Operators of Third-Country Installations ifadesinin kısaltmasıdır. Avrupa Komisyonu bu modülün işlevini, AB dışındaki tesislerin tesis ve emisyon verisini yükleyip beyan sahipleriyle paylaşması olarak tanımlıyor.

Bir tesis açısından sistemde yönetilecek ana içerik şunlardır:

• SKDM kapsamındaki ürünün üretildiği tesis ve ilgili üretim dönemi,
• ürün türü bazında hesaplanan gömülü emisyon,
• hesabın dayandığı izleme ve hesaplama kayıtları,
• akredite doğrulayıcının inceleyeceği destekleyici belgeler,
• doğrulama tamamlandığında tesise ait doğrulama raporu,
• varsa menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatına ilişkin bilgi ve kanıtlar.

Portaldaki kesin alanlar kullanılan ürün, dönem ve geçerli hesaplama kurallarına göre değişebilir. Değişmeyen nokta, gerçek gömülü emisyon verisinin artık tesis kaydı ve doğrulama süreciyle birlikte CBAM Registry içinde taşınabilmesidir.

Komisyonun güncel kullanıcı kılavuzuna göre Emissions Information alanı bugünkü portal tasarımında vardır. Yetkili kullanıcı, kayıtlı tesis ve üretim yılı için emisyon kaydı oluşturabilir; ürünü ve üretim rotasını seçip spesifik doğrudan emisyonu girebilir. Dolaylı emisyon tarafında ürün başına elektrik tüketimi ve kullanılıyorsa elektrik emisyon faktörü kaydedilir. Sistem kayıt geçmişini tutar ve veriyi dışa aktarabilir.

1 Eylül'de başlayan neydi§

1 Eylül 2026, tesislerin ilk kez emisyon verisi girebildiği tarih değildir. Tesislerin izleme ve hesaplama işi 2026 üretim dönemi için zaten başlamıştı. 1 Eylül, akredite SKDM doğrulayıcılarının CBAM Registry'ye kayıt olabildiği en erken tarihtir.

Bu ayrım uygulama takvimini şöyle kuruyor:

Yeni olan katman, 2026 emisyon verisinin akredite doğrulayıcı tarafından sistem içinde incelenmesi ve 2027'de kullanılabilecek bir doğrulama raporuna dönüşmesidir.

Bilgilerin dayanakları§

Yazıdaki bilgiler üç ayrı resmî katmandan gelir. (AB) 2023/956 sayılı Tüzüğün 8, 10 ve 10a maddeleri doğrulama yükümlülüğünü, AB dışındaki tesis kaydını ve akredite doğrulayıcı kaydını düzenleyen hukukî dayanaktır.

1 Eylül 2026, Ocak 2027 ve 30 Eylül 2027 tarihleri, Avrupa Komisyonunun uygulama takvimidir. Komisyonun 24 Ağustos 2026 tarihli duyurusu, doğrulayıcıların Registry erişiminin 1 Eylül 2026'dan önce başlayamayacağını ayrıca belirtir.

Search Accredited Entities, Active durumu ve tek aktif doğrulayıcı sınırı ise Tüzükte yazan hükümler değildir. Bunlar Komisyonun 27 Ağustos 2026'da yayımladığı O3CI kullanıcı kılavuzunda tarif edilen güncel portal alanları ve sistem davranışlarıdır. Portal sürümü değiştiğinde bu adlar ve kullanım adımları da değişebilir.

Doğrulayıcı sistemden mi seçilecek§

O3CI üzerinden işbirliği kuruluyorsa, evet. Güncel kullanıcı kılavuzunun 4.3.9–4.3.12 bölümlerinde tesis işletmecisi, Search Accredited Entities alanından kayıtlı doğrulayıcıları arayıp seçebiliyor ve ilgili tesis için bir işbirliği talebi gönderebiliyor. Doğrulayıcı talebi kabul ettiğinde ilişkinin durumu Active oluyor. Talebi doğrulayıcı da başlatabilir; bu durumda tesis kabul veya ret kararı verir.

Kılavuzun 85 inci sayfasındaki not, aynı tesis için aynı anda bir aktif doğrulayıcı ve ayrıca bir aktif sertifikalandırıcı işbirliğine izin verildiğini; ikinci bir aktif ilişki denemesinde sistemin hata verdiğini açıkça belirtiyor. İşbirliği sonlandırılırsa başka bir doğrulayıcıyla yeni ilişki kurulabilir. Bu, portalın güncel kullanım kuralıdır; bir satın alma veya sözleşme işlemi değildir.

Doğrulayıcı yalnız OK mi verecek§

Hayır. Doğrulama, tek düğmeyle verilen basit bir onay değildir. Doğrulayıcı izleme yaklaşımını, ürün bazındaki emisyon hesabını ve destekleyici kanıtları inceler ve sonucu bir doğrulama raporuyla belgeler. İlk doğrulamada fiziksel tesis ziyareti esastır; ciddi, olağanüstü ve öngörülemeyen engellerde 2025/2546 Madde 4’ün koşullu sanal ziyaret yolu ayrıdır.

Sonraki doğrulamalarda sanal ziyaret veya feragat otomatik değildir. Genel kuralda sanal ziyaret için bir önceki raporlama döneminde, ziyaretten tamamen feragat için önceki iki dönemin her birinde fiziksel ziyaret gerekir. Komisyonun doğrulama rehberi s.60–61, fiziksel–sanal–fiziksel veya fiziksel–fiziksel–feragat–fiziksel örüntülerini verir; iki kolaylık üst üste birleştirilemez. İzleme ve raporlama sisteminin niteliği, karmaşıklığı ve risklerin fiziksel ziyaret gerektirmemesi; tesis ve kontrol sistemini yeterince tanıma, bütün kanıtları uzaktan inceleyebilme ve önemli değişiklik bulunmaması koşulları da birlikte sağlanmalıdır. Sıfır emisyonlu elektrik tesislerinin beş dönemlik özel hükmü bütün yenilenebilir tesislere uygulanmaz; biyokütle kullanan tesisler bu özel istisnayı sağlamaz. Komisyon doğrulama rehberi, s.60–62, Q&A Soru 5.15, 2025/2546 Madde 2-4.

Burada önemli bir uygulama sınırı var: 27 Ağustos 2026'da yayımlanan O3CI kullanıcı kılavuzu, doğrulayıcının rapor oluşturup yükleyeceği Accredited Entity Reports bölümünü gelecekteki işlev olarak gösteriyor. Emisyon kaydı ve doğrulayıcıyla işbirliği kurma ekranları tarif edilmiş durumda; raporun portalda oluşturulması veya yüklenmesi ise mevcut kılavuzda henüz kullanılabilir bir işlem olarak anlatılmıyor.

Komisyon takvimi ilk doğrulama raporlarının Ocak 2027'den itibaren düzenlenebileceğini söylüyor. Bu nedenle O3CI üzerinden çalışmayı seçen tesis için beklenen nihai akış şöyledir: tesis emisyon kaydını oluşturur, doğrulayıcıyla işbirliğini aktif eder, doğrulayıcı hesap ve kanıtları inceler, ardından resmî doğrulama raporunu sisteme ekler. Bugün için son adımın canlı olduğunu varsaymamak gerekir.

Veri kimden kime gidecek§

O3CI üzerinden paylaşım tercih edildiğinde akış dört halkadan oluşur. 2027 için yukarıda açıklanan sistem dışı paylaşım seçeneği ayrıca geçerlidir.

Tesis, ürün bazındaki gömülü emisyonu hesaplar ve hesabın dayandığı kayıtları hazırlar. Yakıt, elektrik, hammadde, üretim miktarı ve kullanılan hesaplama faktörleri bu dosyanın kaynağıdır.

Akredite doğrulayıcı, portalda tesisle işbirliğini kabul eder; izleme yaklaşımını, emisyon hesabını ve destekleyici kanıtları inceler. İnceleme sonunda her tesis için doğrulama raporu düzenler.

O3CI, tesisin emisyon verisini ve doğrulayıcı işbirliğini yöneten kayıt alanıdır. Doğrulama raporu işlevinin Ocak 2027 takvimine uygun biçimde devreye girmesi bekleniyor.

AB'deki yetkili SKDM beyan sahibi, kendisiyle paylaşılan doğrulanmış gerçek emisyon verisini CBAM beyanında kullanır. Beyan sahibinin tesisi Registry içinde bulabilmesi için EORI numarasını Türkiye’deki tedarikçiyle Registry dışında paylaşması gerekir. Komisyonun CBAM Registry sayfası, O3CI bölümünde bunu açıkça belirtir; bu adım yalnız portal üzerinden paylaşım kurulduğunda uygulanır. Komisyon O3CI paylaşım açıklaması.

Bu yapı, bir tesisin aynı veriyi farklı AB müşterilerine ayrı dosyalar hâlinde göndermesi yerine doğrulanmış kaydı ilgili beyan sahipleriyle sistem üzerinden paylaşmasını sağlar. Komisyon, ticari bakımdan hassas verilerin gizliliğinin bu akış içinde korunacağını belirtiyor.

Gerçek emisyon ile varsayılan değer ayrımı§

AB’deki beyan sahibi, elektrik dışındaki mallarda SKDM beyanını doğrulanmış gerçek emisyon verisine veya resmî varsayılan değerlere dayandırabilir (2023/956 Madde 7(2)). Gerçek veriyle beyan seçilirse doğrulanan değer kullanılır; aynı nihai ürünün varsayılan emisyonu buna ayrıca eklenmez. Uygun doğrulanmış gerçek veri sağlanmazsa varsayılan yol kullanılır. İthal elektriğin özel koşulları ayrıdır. O3CI’nin tesis açısından asıl değeri, gerçek emisyon verisinin güvenilir ve tekrar kullanılabilir biçimde aktarılmasını sağlamasıdır.

Gerçek veri kullanılacaksa yalnız sonuç sayısını sisteme yazmak yeterli olmaz. Hesabın üretim kayıtlarına kadar izlenebilmesi, kullanılan yöntemin açıklanması ve kanıtların doğrulayıcı tarafından incelenebilmesi gerekir. (AB) 2023/956 sayılı Tüzüğün 10 uncu maddesi, hesap kayıtları ile doğrulama raporunun saklanmasını ve yetkili beyan sahibiyle paylaşılabilmesini düzenler.

Raporlama yılı: 2026 ithalatında mal daha önce üretilmiş olsa bile raporlama dönemi 2026’dır; uygun 2026 doğrulanmış verisi yoksa varsayılan değer kullanılır. Bu kural 2025 üretim verisinin kesin dönem raporu yerine sunulmasına izin vermez; stoktan gelen malın bütün gerçek veri yolunu kendiliğinden kapattığı anlamına da gelmez. Sonraki yıllarda üretim zamanı yeterli kanıtla belirlenirse üretim dönemi esas alınır. 2025/2547 Madde 7, Q&A Soru 5.17 ve 5.20.

Varsayılan verinin etkisi: ilgili varsayılan emisyonlar çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojende 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’den itibaren %30; gübrede %1 artırılır. 2026/1740’ın kaldırdığı, ilavenin kendisi değil hazır artırılmış sütunlardır. İlave sertifika fiyatına uygulanmaz ve iki kez eklenmez. Gerçek veri, ancak uygun hesap ve doğrulamayla tesisin fiili performansını gösterebilir.

Satın alınan öncül: klinker, ham çelik veya amonyak gibi ilgili öncüllerin gerçek emisyonu kullanılacaksa öncül işletmecisinin doğrulanmış verisi ve gerekli doğrulama raporu alınır. Q&A Soru 5.18, işletmeciler arası Registry paylaşımını 2028’den itibaren öngörür; o zamana kadar bilgi sistem dışında aktarılır. Soru 5.21, öncül için yalnız doğrulama raporundaki gerçek değerin kullanılabileceğini açıklar. Nihai malın doğrulayıcısı bu raporu ve uygulanabilir üretim dönemini ayrıca inceler. Yalnız tedarikçinin yazdığı bir sonuç sayısı gerçek doğrulama raporunun yerine geçmez.

İthalatçıya gerçek doğrulanmış emisyon bilgisini malı üreten işletmeci sağlamalıdır. Q&A Soru 5.11, üretici dışındaki birinin ithalatçıya hazır doğrulama raporu satma teklifini büyük olasılıkla dolandırıcılık olarak uyarır.

Tesis şimdi ne hazırlamalı§

Operasyonel hazırlık, portal ekranından önce emisyon verisinde başlar.

Ürün sınırını belirleyin. Hangi tesiste hangi SKDM ürününün üretildiğini ve hesabın hangi üretim miktarına bölüneceğini kesinleştirin.

2026 verisini dönem içinde toplayın. Yakıt, elektrik, hammadde ve üretim kayıtlarını yıl sonunu beklemeden kontrol edin. Eksik bir sayaç veya üretim kaydı yıl kapandıktan sonra geriye dönük üretilemez.

Hesabı kanıtına bağlayın. Her veri kaleminin kaynağı, sorumlusu, birimi ve sürümü belli olsun. Düzeltmeler eski değeri kaybettirmeden izlenebilsin.

Doğrulama dosyasını kurun. İzleme yöntemi, hesaplama tablosu, kaynak belgeler ve iç kontroller tesis ve raporlama dönemi bazında aynı dosyada izlenebilsin.

Doğrulama raporu İngilizce düzenlenir. Q&A Soru 5.19, baş denetçinin İngilizce yetkinliğini ve ekipte en az bir denetçinin tesisin dilinde etkili iletişimini arar. Kanıt dosyası ekip tarafından incelenebilir biçimde hazırlanmalıdır; bütün belgeler için kendiliğinden resmî tercüme zorunluluğu çıkarılmaz.

Müşteri eşleştirmesini hazırlayın. AB'deki yetkili beyan sahibini ve EORI numarasını doğrulayın; hangi tesis verisinin hangi müşteriyle paylaşılacağına şirket içinde karar verin.

Bu veri düzeni Türkiye ETS için kurulan MRV altyapısıyla aynı kaynaklardan beslenebilir. Sistem sınırları ve hesaplama yöntemleri farklı olsa da yakıt, üretim ve ölçüm kayıtlarının ortak kaynaktan gelmesi gerekir. Bu bağlantı ETS, SKDM ve TSRS veri tutarlılığı yazısında ayrıntılı olarak açıklanır.

O3CI neden önemli§

SKDM'nin geçiş döneminde emisyon iletişimi çoğunlukla tesis ile AB'deki müşteri arasında dosya alışverişiyle yürüdü. Kesin dönemde O3CI, gerçek emisyonun tesis, doğrulayıcı ve beyan sahibi arasında izlenebilir bir kayıt zincirinde aktarılmasını sağlıyor.

Bu nedenle konu yalnız bir portal ekranı değildir. Tesisin 2026 yılı için ürettiği gömülü emisyon hesabının kim tarafından hazırlandığı, hangi kanıta dayandığı, hangi doğrulayıcının incelediği ve hangi beyan sahibiyle paylaşıldığı tek zincirde görünür hâle gelir.

Kayıt ve yetkilendirme süreci şirketin temsil yapısına göre ayrıca yürütülür. Bu sayfanın odağı, erişim başvurusunun adımları değil, O3CI açıldıktan sonra yönetilecek emisyon verisi ve doğrulama akışıdır. Güncel resmî işlevler ve kılavuzlar Avrupa Komisyonunun CBAM Registry sayfasında yayımlanır. CBAM fiyatını, ödeme sorumluluğunu ve Türkiye ETS ile ilişkisini CBAM fiyatı ve Türkiye yazısında okuyabilirsiniz.