SKDM kapsamı genişliyor mu? Parlamento kararının anlamı

Avrupa Parlamentosu 15 Eylül 2026 tarihinde SKDM ile ilgili iki düzenleme teklifi için kendi metnini kabul etti. Birinci dosya, mekanizmanın bazı işlenmiş demir-çelik ve alüminyum ürünlerine genişletilmesi ile kaçınmanın önlenmesini; ikinci dosya ise Geçici Karbonsuzlaşma Fonunu ele alıyor.

Bu oylamayla yeni kurallar yürürlüğe girmedi. Parlamento kendi metnini belirledi; sırada üye ülkeleri temsil eden AB Konseyi ile müzakere var. Bu nedenle mevcut SKDM kapsamı bugün değişmedi ve tesisler için yeni bir beyan tarihi başlamadı.

Hangi ürünler gündemde?§

Parlamentonun kabul ettiği kapsam metninde çok sayıda işlenmiş ürün bulunuyor. Bağlantı elemanları, demir veya çelik yaylar, bazı mutfak ve ev eşyaları, alüminyum sıhhi ürünler ile çeşitli makine ve taşıt parçaları bunların arasında.

Bu liste, ihracatçıların bugünden ürün portföylerini incelemesi için güçlü bir hazırlık göstergesi. Ancak listedeki bir ürünün Parlamento metninde bulunması, o ürünün bugün SKDM kapsamında olduğu anlamına gelmiyor. Hukuki kapsam ancak Konsey müzakeresi tamamlanıp nihai düzenleme kabul edildiğinde değişecek.

Kaçınma tedbirlerinde ne öneriliyor?§

Parlamento, yüksek kaçınma riski taşıyan ülke–ürün kombinasyonlarında ülke düzeyi varsayılan emisyon değerlerinin önceden ve sistematik kullanılmasını istiyor. Risk değerlendirmesinde emisyon yoğunluğu farkları, üretimin başka tesislere kaydırılabilmesi ve kamu müdahalesi gibi göstergelerin dikkate alınması öngörülüyor.

Gerçek emisyon değerlerinin kullanılması tamamen kaldırılmıyor. Operatör ve ithalatçının, kötüye kullanım bulunmadığını önceden belirlenmiş kanıtlarla göstermesi hâlinde gerçek değer kullanabilmesi kabul edilen Parlamento metninde korunuyor. Bu hükümlerin nihai biçimi müzakerede değişebilir.

Karbon kredileri kabul edildi mi?§

Hayır. Parlamento tarafından kabul edilen kapsam metni, Komisyon teklifindeki Paris Anlaşması Madde 6 karbon kredilerinin SKDM hesabında dikkate alınmasına ilişkin cümleyi 19 sayılı değişiklikle sildi.

Geçici fon metninde kullanılmayan gelirin Paris Anlaşması Madde 9 kapsamındaki uluslararası iklim finansmanına yönlendirilebilmesi ayrı bir konudur. Bu hüküm, karbon kredilerinin SKDM sertifikası yükümlülüğünden düşülebileceği anlamına gelmez.

Geçici Karbonsuzlaşma Fonu ne durumda?§

Parlamento, fon desteğinin 2027–2029 dönemini kapsamasını öneriyor. Kabul edilen fon metninde gübre ürünleri arasında amonyum nitrat, amonyum sülfat ve belirli üre ürünleri de sayılıyor.

Fon bugün yürürlükte değil. Dönemi, yararlanıcıları, ürün listesi ve gelir kullanım kuralları Konsey müzakeresinde değişebilir. Bu nedenle fon desteği bugünden kesinleşmiş bir hak veya finansman takvimi gibi kullanılmamalı.

Türkiye'deki tesisler şimdi ne yapmalı?§

AB'ye işlenmiş demir-çelik veya alüminyum ürünü satan tesisler şu hazırlıkları yapabilir:

1. İhraç edilen bütün ürünlerin sekiz haneli CN kodlarını tek listede toplayın.
2. Kodları Parlamento metnindeki aday kapsamla karşılaştırın.
3. Aday kapsama giren ürünlerde ürün bazlı üretim miktarı ve gömülü emisyon verisinin üretilebilir olduğunu kontrol edin.
4. AB'deki ithalatçı ve müşterilerden gelebilecek veri talepleri için sorumlu ekipleri belirleyin.
5. Nihai tüzük yayımlanana kadar yürürlükteki SKDM kapsamını ve mevcut beyan kurallarını uygulamaya devam edin.

CBAM fiyatını, maliyet paylaşımını ve Türkiye ETS ile ilişkisini CBAM fiyatı ve Türkiye yazımızda; tesis ve ithalatçı arasındaki veri akışını ise CBAM Registry O3CI rehberinde inceleyebilirsiniz.

Bundan sonra neyi izleyeceğiz?§

2025/0419(COD) ve 2025/0418(COD) dosyalarını, AB Konseyinin kabul edeceği metni, kurumlar arası müzakere sonucunu ve nihai metnin AB Resmî Gazetesi'ndeki yayımını ayrı aşamalar olarak izleyeceğiz. Kapsam tablosu ancak nihai metin görüldüğünde güncellenecek.