Yaptırımlar

Yönetmeliğin 35 inci maddesi, yönetmelik hükümlerini ihlal edenlere ve yönetmelikten kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere 7552 sayılı İklim Kanunu'nun 14 üncü maddesinin nasıl uygulanacağını gösterir. Tutarlar madde metninde tek tek sayılır.

Raporu süresinde sunmamak§

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayanlara verilen idari para cezaları tesis kategorisine ve kategori içindeki emisyon aralığına göre değişir. Aralıklar gerçekleşen emisyona değil, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyona bakar.

ETS kapsamındaki işletmelere bu cezalar iki kat olarak uygulanır. Kapsamda olan tesisler Kategori B ve C olduğuna göre, pratikte alt sınır 2.509.800 TL'ye çıkar.

Elektronik sistemde onaylı izleme planı bulunmayan ve bu nedenle tespit tarihinde herhangi bir kategoriye girmeyen tesisler cezasız kalmaz. Bu tesisler için kurulu kapasiteye eşdeğer bir tesis ve kategori belirlenir, ceza o kademeden uygulanır.

İzinsiz faaliyet göstermek§

Sera gazı emisyon izni almadan faaliyet gösteren, ya da süresi biten veya iptal edilen izinle faaliyetine devam eden işletmeler için ayrı bir kademe var. Kategori, tesisin kapasite raporundaki kapasiteye eşdeğer bir tesis belirlenerek saptanır.

İki tablonun emisyon aralıkları aynı değildir. Rapor cezasında Kategori B ikiye bölünür, izinsiz faaliyet cezasında üçe. Kendi aralığınızı okurken hangi tabloya baktığınızı kontrol edin.

Hangisi daha ağır§

Bu tablodaki tutarlar, rapor tablosundaki tutarların iki katı değildir. 35 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi iki katı yalnız (a) bendine, yani rapor cezasına uygular; izinsiz faaliyet cezası (c) bendindedir ve zaten yalnız ETS kapsamındaki işletmelere yöneliktir, ayrıca katlanmaz.

Sonuç, ilk bakışta beklenenin tersidir. Aynı emisyon düzeyindeki bir tesis için karşılaştırma:

Hiçbir aralıkta izinsiz faaliyet cezası rapor cezasının üstüne çıkmaz; eşitlendiği iki bant dışında altında kalır. Bunun pratik anlamı, izinsiz faaliyetin hafif olması değil: doğrulanmış raporu süresinde sunmamak, kapsamdaki bir tesis için Yönetmeliğin en pahalı tek ihlalidir. Üstelik iki kalem birbirini dışlamaz; izni olmayan tesis raporunu da sunmamışsa iki ceza ayrı ayrı işler.

Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesine göre izin yükümlülüğü, 7552 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde yerine getirilmek zorunda. Kanun 9 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdiğine göre süre 9 Temmuz 2028'de dolar; tarih bu hesaptan gelir, Yönetmelikte yazmaz. Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık bu süreyi iki yıla kadar uzatmaya yetkili.

2026 pilot ayrımı§

KPK/2026/1, 2026 sistem yılını yalnız raporlamaya ayırmıştır. Raporlama ve doğrulama yükümlülükleri ile bunlara bağlı yaptırım riski 2026'da devam eder. Ancak 2026 emisyonu için tahsisat teslim yükümlülüğü bulunmadığından, aşağıdaki teslim etmeme ve telafi hükümleri 2026 emisyonlarına uygulanmaz. Fiyat mekanizması 2027'de başlar; pilot yaptırım akışının ayrıntıları yeni usul ve esaslarla yeniden kontrol edilmelidir.

Para cezasından ağırı: iznin iptali§

Yaptırım yelpazesi para cezasıyla bitmez. Yönetmeliğin 10 uncu maddesi üç durumda sera gazı emisyon izninin iptal edileceğini söyler:

• Yönetmelik kapsamındaki iş, işlem ve bildirimlerde kasıtlı olarak yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi, belge ya da beyan sunulduğunun tespiti,
• Tesisin faaliyetinin sona ermesi ya da yeniden faaliyet göstermesinin teknik olarak mümkün olmaması,
• 7552 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi.

Üçüncüsü, teslim yükümlülüğünü para cezasıyla kapatılabilir bir kalem sanan tesis için kritiktir: cezayı ödeyip devam etmekle iznin iptali aynı şey değildir. İzni iptal edilen tesis, izinsiz faaliyet kademesine düşer ve o kalem yukarıdaki ikinci tablodadır.

İptal her zaman yaptırım da değildir. Kategori değişikliği nedeniyle ETS kapsamı dışında kalan tesisler, izin süresi içinde kendileri iptal talebinde bulunabilir; talep 30 gün içinde Başkanlıkça incelenir ve uygun bulunanların izni iptal edilir (Madde 10/2).

Kategori değişirse§

ETS kapsamındayken kategori değişikliği nedeniyle kapsam dışına çıkan tesisler için, ilgili sistem yılı bakımından değişiklik öncesinde tabi oldukları kategori esas alınarak yaptırım uygulanır. Kapsamdan çıkmak, o yılın yükümlülüğünü hafifletmez.

Geç bildirim ve telafi yılı§

Yönetmeliğin genel kuralında emisyon raporu ve faaliyet seviyesi raporu teslim tarihinden sonra bildirim yapan işletmeler, emisyonlarına karşılık gelen teslim yükümlülüğünü telafi yılında yerine getirir. Yönetmelik, bu durumun kanunda yer alan yaptırımların uygulanmasına engel teşkil etmediğini açıkça yazar. Bu teslim sonucu 2026 emisyonlarına uygulanmaz; 2026 için raporlamaya bağlı yaptırım riski devam eder.

Yani gecikme iki sonuç doğurur: yükümlülük bir yıl ötelenir ve ceza ayrıca uygulanır.

Teslim edilmeyen tahsisat§

Yükümlülük yılında teslim edilmeyen tahsisat miktarı telafi yılında teslim edilmesi gereken miktara eklenir. Borç silinmez, taşınır.

Tutarların okunması§

Tablolar, 27 Ağustos 2026 tarihli Yönetmeliğin 35 inci maddesinde verilen 2026 yılı tutarlarını gösterir. Yıllık güncellemenin genel dayanağı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17 nci maddesinin yedinci fıkrasıdır: idari para cezaları takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır; bir liranın küsuru dikkate alınmaz. Nispi nitelikteki idari para cezaları bu kuralın dışındadır.

7552 sayılı Kanun için yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ, 2025 yılı yeniden değerleme oranını %25,49 olarak alır ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak tutarları belirler. Bu sayfadaki 2026 tutarlarına aynı oran yeniden uygulanmaz. Sonraki bir yıl için ceza okunurken, o yıla ait resmî tutar ve düzenleme ayrıca kontrol edilir.

Mücbir sebep§

Yönetmelik takvimin tek esneme noktasını 38 inci maddede tanımlar. Mücbir sebeplerin varlığı halinde tahsisatların teslim yükümlülüklerinin ertelenmesini belirlemeye Başkanlık yetkilidir. Erteleme kapsamına alınan tesislerin tahsisatları için bir kısıt doğar: satışa ve devre bağlı haklar saklı kalmak kaydıyla bu tahsisatlar ayrıca devredilemez. Alınan kararlar Başkanlıkça EPDK'ya ve Piyasa İşletmecisine bildirilir.

Mücbir sebep ve olağanüstü hal durumlarında izin, tedbir ve uygulamalara ilişkin düzenleme yapmaya ve süreleri uzatmaya da Başkanlık yetkilidir (Madde 38/2). Deprem, sel ya da uzun süreli duruş yaşayan tesisin önce bakacağı hüküm budur; erteleme kendiliğinden işlemez, karara bağlıdır.

Bundan sonrası§

Ceza doğuran yükümlülüklerin takvimi uyum döngüsü ve süreç akışında. Kategorinizi belirlemek için kimler kapsamda sayfasına bakın.