Kurumsal yapı: Kurul, Başkanlık, EPDK, EPİAŞ

Sistemin işleyişi beş kurum arasında paylaşılır. Dördü icra tarafındadır: biri kural koyar, biri uygular, biri piyasayı düzenler, biri piyasayı işletir. Beşincisi Danışma Kuruludur ve sanayinin görüşünü karar organına taşır.

Karbon Piyasası Kurulu§

Karar organı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı başkanlığında toplanır.

Yönetmeliğin 23 üncü maddesi Kurul'un görevlerini altı başlıkta saymaktadır:

• Başkanlık tarafından hazırlanan Ulusal Tahsisat Planını onaylamak
• Ücretsiz tahsisatların dağıtımına karar vermek
• Birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarını tespit etmek
• ETS kapsamında hangi oranda denkleştirme işlemlerinin kullanılabileceğine karar vermek
• Piyasa şeffaflığına ilişkin veri ve bilgilerin kamuoyuyla paylaşımına karar vermek
• Pilot uygulama döneminin kapsamı, süresi ve uygulamasına ilişkin usul ve esasları, ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşünü alarak belirlemek

Yönetmeliğin başka maddeleri de Kurul'a yetki vermektedir: kıyas değeri hesabına dahil edilecek işletme sayısını, sektörel faaliyet katsayısını ve ücretsiz tahsisat oranını Başkanlığın önerisiyle belirlemek (Madde 13), ek rezerv kullanımına karar vermek (Madde 16), ETS Piyasası'nda uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyatı aralıklarını belirlemek (Madde 21) ve karbon kredilerinin kullanım oranını saptamak (Madde 25).

Kurul bu yetkiyi KPK/2026/1 ile ilk kez kullandı: pilotu 2026–2027 olarak belirledi, beş sektördeki Kategori B/C tesisleri kapsama aldı, 2026'yı yalnız raporlamaya ayırdı ve pilot ücretsiz tahsisat oranını %100 yaptı. Sayısal kıyas değerleri, sektörel faaliyet katsayısı ve 2027 uygulama ayrıntıları henüz ayrı karar ve usul metinlerini bekliyor.

Kurul kararları Başkanlık tarafından resmî internet sayfasında ilan edilir.

İklim Değişikliği Başkanlığı§

Uygulayıcı idare. Tesisin günlük muhatabı burası.

• Sera gazı emisyon izinlerini verir
• İzleme planlarını onaylar
• Emisyon raporlarını ve faaliyet seviyesi raporlarını toplar
• Kıyas değerlerini ilan eder
• Ücretsiz tahsisat başvurularını değerlendirir
• Karbon Piyasası Kurulu'na öneri götürür

Ücretsiz tahsisat başvurusu elektronik ortamda Başkanlığa yapılır. Başvurusu uygun bulunan tesislerin tahsisatları İşlem Kayıt Sistemi üzerinden işletme hesaplarına tesis bazında transfer edilir.

EPDK§

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu piyasanın düzenleyicisi.

Yönetmeliğin 12 nci maddesine göre tahsisatların piyasaya sunulmasına ilişkin uygulama süreçleri EPDK tarafından yönetmelikle belirlenir. Ücretsiz tahsisatların İşlem Kayıt Sistemi üzerinden hesaplara transferi de EPDK yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.

EPDK, ETS piyasası ve İşlem Kayıt Sistemi usullerine ilişkin yönetmelik taslağını kamuoyu görüşüne açtı; görüş süresi 13 Kasım 2025'te doldu.

EPİAާ

Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi piyasa işletmecisi.

ETS Piyasası, Yönetmelikte "tahsisatların ve emisyon ticaretine ilişkin uygun görülen standartlaştırılmış diğer sözleşmelerin alım-satımının gerçekleştirildiği, piyasa işletmecisi tarafından organize edilip işletilen ve düzenli faaliyet gösteren birincil ve ikincil piyasalar" olarak tanımlanır.

EPİAŞ ayrıca İşlem Kayıt Sistemi'ni çalıştırır. Yönetmelik, Piyasa İşletmecisinin ETS Piyasasından elde ettiği gelirlerin %50'sinin genel bütçeye özel gelir olarak kaydedilmesini öngörür (Madde 21). İşlem bedelleri ve gelir tavanı piyasa sayfasında.

Danışma Kurulu§

Sanayinin sisteme kendi girdisini verdiği kanal budur. Danışma Kurulu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanının başkanlığında, 7552 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan üyelerle toplanır; sekretaryasını TOBB yürütür.

Kurul, Emisyon Ticaret Sistemiyle ilgili strateji ve eylemlere ilişkin istişari nitelikte kararlar alır ve bunları gerekçeleriyle birlikte Başkanlığa gönderir. Başkanlık da bu kararları, toplantı tarihinden sonra düzenlenecek ilk Karbon Piyasası Kurulu toplantısında Kurulun değerlendirmesine sunar (Madde 24).

Kararlar bağlayıcı değildir. Yine de tesis açısından anlamı somut: sektörünüzün kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı ya da takvim konusundaki itirazı Karbon Piyasası Kuruluna taşıyan kurumsal yol bu kuruldan geçer ve girişi oda ya da borsa üyeliğidir.

Doğrulayıcı kuruluşlar ve TÜRKAK§

Emisyon raporlarını doğrulayan kuruluşlar akredite olmak zorunda. Yönetmeliğin 33 üncü maddesi doğrulayıcı kuruluşlara ilgili alanlarda ISO/IEC 17029 standardına göre akreditasyon şartı getirir; akreditasyonu TÜRKAK yapar. 2017 tarihli Doğrulama Tebliğinin yürürlük durumu, dayanağı olan 2014 Yönetmeliği ilga edildiği için teyit bekler.

Doğrulayıcı kuruluş kamu kurumu değil, tesisin sözleşme yaptığı bağımsız üçüncü taraf. Ayrıntı doğrulama sayfasında.

Hangi soru hangi kuruma§

Bundan sonrası§

Piyasanın nasıl işleyeceği piyasa nasıl işleyecek sayfasında. Yıllık takvim uyum döngüsünde, zaman sırası süreç akışında.