2027 fiyat mekanizmasına hazırlık: tesisin yapması gerekenler

KPK/2026/1 hazırlık takvimini değiştirdi. Pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsıyor; 2026 sistem yılında yalnız raporlama yükümlülüğü var, fiyat mekanizması 2027'de başlıyor. Bu nedenle hazırlığın hedefi artık belirsiz bir 2028 başlangıcı değil, 2027'de fiyatla karşılaşmadan önce güvenilir emisyon ve tahsisat verisi üretmektir.

Karar fiyat mekanizmasının başlayacağı yılı kesinleştirir; fiyatın nasıl oluşacağı, pilot teslim işleminin hangi takvimle yapılacağı ve tamamlayıcı tahsisat fiyatının nasıl uygulanacağı henüz açıklanmadı. Bu ayrıntılar yayımlanmadan kesin maliyet veya teslim tarihi türetilmemelidir.

7552 sayılı İklim Kanununun Madde 12 ve Geçici Madde 1 hükümleri ETS ile pilot dönemin yasal temelini kurar. Türkiye ETS Yönetmeliğinin Madde 28, 29 ve 30 hükümleri izleme, raporlama ve doğrulamayı; Madde 11, 13, 14 ve 16 hükümleri üst sınır, tahsisat ve teslimi düzenler. Geçici Madde 3 ilk İMP'yi, Geçici Madde 2 sera gazı emisyon izni geçişini düzenler.

2026'da tamamlanacak hazırlık§

Kapsam kaydı. Tesisin elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum veya gübre sektöründe bulunduğunu ve Kategori B ya da C olduğunu yazılı bir kapsam tespitiyle belgeleyin. KPK'nın iki özel kapsam dışılığını da ayrıca kontrol edin.

İzleme planı ve İMP. Emisyonun kaynağını gösteren izleme planı ile ücretsiz tahsisat hesabının veri yapısını kuran İMP aynı tesis sınırını ve aynı ölçüm kayıtlarını göstermeli. İlk İMP için Yönetmelikten hesaplanan tarih 27 Ekim 2026'dır; Başkanlık bu süreyi altı aya kadar uzatabilir.

Aylık veri kapanışı. Yakıt, hammadde, elektrik, üretim ve sayaç verisini ay sonlarında kapatın. Yıl sonunda geriye dönük veri aramak, doğrulama penceresini ve 2027 hazırlığını aynı anda sıkıştırır.

Kanıt dosyası. Hesaplama faktörlerini, laboratuvar sonuçlarını, kalibrasyon kayıtlarını ve veri düzeltmelerini tek dosyada izlenebilir hâle getirin. Sayının yanında o sayıyı yeniden üretecek kanıt da bulunmalı.

2027 için mali hazırlık§

Pilot ücretsiz tahsisat oranı her sektör için kıyas yöntemine göre %100'dür. Bu, doğrulanmış emisyonun bütünüyle ücretsiz karşılanacağı anlamına gelmez. Tahsisat miktarı kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı, sektörel faaliyet katsayısı ve faaliyet seviyesinin çarpımıyla hesaplanır. Tesisin emisyon yoğunluğu kıyasın üzerindeyse tahsisat açığı doğabilir.

Sayısal kıyas değerleri ile sektörel faaliyet katsayısı henüz yayımlanmadığı için mali plan tek bir sonuç yerine senaryolarla kurulmalıdır. Tesis bugün faaliyet seviyesini ve kendi emisyon yoğunluğunu hesaplayabilir; resmî değerler geldiğinde senaryo aynı gün güncellenebilir.

Yönetime hangi sayı verilmeli§

Bugün tek bir kesin karbon maliyeti verilemez. Yönetim tablosunda en az üç değer yan yana durmalıdır: tesisin yıllık emisyonu, alt tesis faaliyet seviyesi ve tesisin hesapladığı emisyon yoğunluğu. Resmî kıyas değeri ile sektörel katsayı geldiğinde bu üç veri tahsisat açığına dönüşür.

Kararın site anlatımını nasıl değiştirdiğini KPK/2026/1 çözümlemesinde, bütün iş sırasını tesis yol haritasında, yıllık adımları uyum döngüsünde okuyabilirsiniz.