Tesis yol haritası: kapsamdan teslime yedi adım

Bu sayfa tek bir soruya cevap verir: kapsamdaysanız, hangi işi hangi sırayla ve hangi tarihe kadar yapacaksınız. Yedi adımın her birinde tarih, dayanak ve derinlemesine okuma bağlantısı vardır. Süreç akışı bir sistem yılının döngüsünü anlatır; bu sayfa o döngüye sıfırdan girişin haritasıdır.

Bu yol haritası, yayımlanan Pilot Usul ve Esasların tesiste uygulanmasını anlatır. Pilot 2026 ve 2027 olmak üzere iki emisyon yılıdır. Faaliyet, kapasite, B/C kategorisi ve ana faaliyet istisnası birlikte kontrol edilir. 2026 için genel tahsisat teslimi yoktur; gönüllü tamamlayıcı fiyat mekanizması ayrıca tutulur. 2027 emisyonlarının teslimi Kasım 2028’in son iş günüdür.

Nereden başlayacağınız bugünkü durumunuza bağlı:

Adım 1: Kapsamınızı tespit edin ve belgeleyin§

Sırayla üç soru: tesiste EK-1'deki 25 faaliyetten biri yürür mü; kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanan yıllık emisyon 50.000 ton CO₂e'yi aşar mı (Kategori B/C); Madde 2 veya Madde 5'teki kapsam dışılıklardan biri işler mi? Bir EK-1 faaliyetiyle kapsama giren işletmenin diğer EK-1 faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin dahil olur (Madde 27/2); eşleştirmeyi ünite ünite yapın.

Pilot için ikinci bir süzgeç daha vardır: elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum veya gübre sektöründe değilseniz KPK/2026/1 pilot kapsamına girmezsiniz. Ana faaliyeti bu beş sektör dışında olan 35.11.10.30.00 kodlu elektrik üretimi ile belirtilen boru hattı basınç dengeleme ve kompresör birimleri de pilot dışında.

Bu hesabı yazılı bir kapsam tespiti notuna dönüştürün: faaliyet eşleştirmesi, kapasite hesabı, biyokütle düşümü, sonuç. İleride kategori tartışması çıkarsa ilk bakılacak belge budur.

Ne zaman: hemen; sonraki her adım buna bağlı. · Dayanak: Md. 4, 5, 27; EK-1.

Adım 2: Sera gazı emisyon izni sürecini planlayın§

Kapsamdaki her işletme Başkanlıktan sera gazı emisyon izni almak zorunda. Başvuru EK-3'teki bilgi ve belgelerle, elektronik ortamda yapılır; içinde çoğu tesisin gözünden kaçan bir şart var: izleme-raporlama alanında yetkili personel (Kategori C'de en az 2 yıl tecrübeli 2 kişi, B'de en az 1 yıl tecrübeli 1 kişi; bünyede yoksa aynı nitelikte dış görevlendirme).

Süre tarafı: Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi izni, 7552 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde ister. Kanun 9 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdiğine göre süre 9 Temmuz 2028'de dolar; tarih bu hesaptan gelir, Yönetmelikte yazmaz; Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık bu süreyi iki yıla kadar uzatmaya yetkilidir. Aynı madde uyarınca o tarihe kadar işletmelerin izni bir kereye mahsus var sayılır, yani faaliyet durmaz. Başvuru 60 günde değerlendirilir, eksik bildirimi 10 iş günü, tamamlama 3 ay; izin 5 yıl geçerli ve bitiminden en az 6 ay önce yenilenir.

Ne zaman: son tarih 9 Temmuz 2028 (uzatılabilir); personel şartı için bugünden plan. · Dayanak: Md. 6-10; EK-3; Geçici Md. 2.

Adım 3: İzleme planınızı kurun veya tazeleyin§

Zincirin kökü. Emisyonun hangi kaynak akışlarından, hangi yöntem ve cihazlarla izleneceğini yazar; emisyon raporu ona göre hazırlanır, İMP onun üzerine kurulur. Yeni izlemeye başlayacak tesis planı, izlemenin başlamasından en az 6 ay önce onaya sunar (Md. 28/3). Onaylı planı olan tesis ise planla sahayı karşılaştırır: değişen sayaç, yakıt, hat gibi izleme planını etkileyen her değişiklik 30 gün içinde bildirilir (Md. 34/4).

Ne zaman: yeni tesiste izlemeden ≥6 ay önce; mevcutta sürekli. · Dayanak: Md. 28, 34. · İzleme planı yazısı

Adım 4: İMP'de alt tesisleri kurun ve planı sunun§

Tahsisat tarafının planı. Tesisi alt tesislere ayırırsınız (önce ürün listesiyle eşleşen her ürüne ürün kıyas alt tesisi; kalanlar ısı, bölgesel ısıtma, tesis içi ısıtma, yakıt ve üretim süreci sırasıyla (Usul 10(4))), kütle-enerji dengesini kurar, her veri kaleminin izleme yöntemini yazarsınız. EK-4, her hesaplama formülü için planda gerçek verili örnek istemektedir; boş şablon onaya çıkmaz.

Pilot kapsamındaki işletmeler için ilk İMP sunum süresi 27 Ocak 2027 tarihine uzatıldı (13 Ekim 2026/18814 sayılı Olur; 14 Ekim duyurusu). Pilot dönemde İMP sunmamış olanların birinci uygulama döneminden önceki yıl sonuna ilişkin ayrı kuralı Yönetmelik Geçici 3(2)’dedir. Sektörünüzdeki kurulum için sektör rehberlerine bakın.

Ne zaman: 27 Ocak 2027 (pilot). · Dayanak: Yönetmelik Md. 13; EK-4; Geçici Md. 3; Usul 13(2–3).

Geçmiş elektrik İMP’si ile FSR tarihi ayrıdır. Usul 13(2) uyarınca 2023, 2024 ve 2025 elektrik alt tesisi için bir veya birden fazla İMP hazırlanır; Madde 13(3), planların sunumunda Yönetmelik Geçici 3(1) süresine atıf yapar. İlk İMP için ilan edilen 27 Ocak 2027 uzatımını hazırlık planında dikkate alın. Duyuru geçmiş elektrik İMP’lerini ayrıca isimlendirmediği için tesisin plan kapsamını Başkanlıkla teyit edin. 30 Haziran 2027, geçmiş doğrulanmış FSR’lerin son tarihidir; İMP sunumunu o tarihe erteleme dayanağı değildir.

Adım 5: Yıl boyu veriyi işletin, doğrulayıcıyı bağlayın§

Sistem yılı boyunca iki veri hattı paralel çalışır: izleme planına göre emisyon, İMP'ye göre faaliyet seviyesi. Aylık veri kapanışı ve kontrol düzeni kurun; kayıtlar en az 10 yıl saklanır (Md. 37).

Doğrulayıcı ataması izleme yılı içinde MEDAS üzerinden yapılır; uygulamada giriş her yıl 15 Eylül'e kadardır (Yönetmelikte tarih yok; uygulama bilgisi). Kamu İhale Kanununa tabi işletmeler MEDAS dışında, doğrulayıcıyı kendi mevzuatlarıyla seçer.

Ne zaman: yıl boyu; MEDAS girişi 15 Eylül (uygulama). · Dayanak: Md. 28, 30, 37. · Doğrulama yazısı

Adım 6: İki raporu doğrulatın ve 30 Nisan'a kadar sunun§

Yılı kapatınca emisyon raporu ve FSR hazırlanır; ikisi de sunulmadan önce doğrulanır ve her yıl 30 Nisan'a kadar Başkanlığa verilir (Md. 29, 30; FSR için Md. 13/5). Sıra serbest değil: FSR o yılın emisyon değerini emisyon raporundan aldığı için emisyon raporu önce biter. Ocak-Nisan penceresi dardır; veri kapanışını ocakta bitirecek şekilde plan kurun.

Ne zaman: 30 Nisan; doğrulama ondan önce. · Dayanak: Md. 13/5, 29, 30.

Adım 7: Tahsisatı alın, Kasım'da teslim edin§

Usul 6(1) uyarınca 2026 sistem yılında genel tahsisat teslimi yoktur; gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması ayrıca düzenlenir. 2027 emisyonları için teslim Kasım 2028’in son iş günüdür (Usul 6(2)). Hesap, raporlama ve teslim kuralları yayımlanmıştır; sayısal kıyas, Ulusal Tahsisat Planı ve piyasa açılış/işlem duyuruları ayrıca izlenir.

Raporlardan sonra söz Başkanlığa geçer: Ulusal Tahsisat Planı son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde yayımlanır (Md. 11/2). Plandan sonra 30 gün içinde ücretsiz tahsisat başvurusu yapılır (Md. 14/2); başvurmayan tesise tahsisat gelmez, geç kalan bedeli %50 artırımlı öder. Teslim, yükümlülük yılının Kasım ayı son iş günü İşlem Kayıt Sistemi üzerinden yapılır (Md. 16); ek rezerv kullananlar için Aralık sonu. Hesabın nasıl kurulduğunu uygulamalı örnekte adım adım görebilirsiniz.

Ne zaman: başvuru UTP + 30 gün; teslim Kasım son iş günü. · Dayanak: Md. 11, 14, 16.

Tek bakışta takvim§

Sisteme girerken bir kez tutulacak tarihler:

Pilot takviminde 2026 FSR’si 30 Nisan 2027, pilot kapsamındaki elektrik alt tesisinin 2023–2025 ayrı FSR’leri 30 Haziran 2027, 2027 FSR’si 30 Nisan 2028’de sunulur (Usul 13). MEDAS 15 Eylül bilgisi uygulama bilgisidir; resmî metindeki son tarihlerle aynı statüde gösterilmez. Ulusal Tahsisat Planı sonrasında ücretsiz tahsisat başvurusu TYS üzerinden ayrı yapılır. Usul 6(1) uyarınca 2026 sistem yılında genel tahsisat teslimi yoktur; gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması ayrıca düzenlenir. 2027 emisyonları için teslim Kasım 2028’in son iş günüdür (Usul 6(2)). Hesap, raporlama ve teslim kuralları yayımlanmıştır; sayısal kıyas, Ulusal Tahsisat Planı ve piyasa açılış/işlem duyuruları ayrıca izlenir. Ayrıntılar uyum döngüsünde.

Adımların yıl içindeki döngüsü süreç akışında, belge bağımlılıkları sistem haritasında, pilotu kalıcı düzene çevirme planı 2027 fiyat mekanizmasına hazırlık sayfasında.

Pilotun kesin rapor ve teslim takvimi§

Emisyon yılı, raporun sunulduğu yıl ve tahsisat teslim yılı aynı değildir.

2026 sistem yılı raporlama dönemidir; tahsisat teslim yükümlülüğü yoktur. Ancak Madde 6(1) gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmasını ayrı tutar. Bu nedenle 2026'yı her türlü fiyat işleminin yasak olduğu bir yıl gibi okumayın. Fiyat, piyasa erişimi ve işlem ayrıntıları için ayrıca resmî ilan gerekir. Elektrik geçmiş raporlarının saha ziyaretleri süreleri eklenerek birleştirilebilir; yıllık raporlar birleşmez.

Pilot belgesi ve kaynak tarihi§

Pilot Usul ve Esaslar bütün madde ve ekleri birlikte açıklar. Özgün resmî PDF · Kütüphanedeki indirilebilir kopya. Belge 30 Eylül 2026 tarihli, 18626 sayılı Olur ile onaylandı ve Madde 20 uyarınca aynı gün yürürlüğe girdi. Başkanlığın duyurusu 1 Ekim 2026 tarihlidir; kaynak kontrolü de aynı gün yapıldı.