Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR)

Faaliyet seviyesi, Yönetmelikte "faaliyetlerin bir sistem yılı içerisindeki üretim seviyeleri" olarak tanımlanır. FSR bu seviyeleri alt tesis bazında beyan eden yıllık rapor.

Faaliyet verisi ile faaliyet seviyesi aynı şey değil§

İki kavram benzer görünür ve sık karıştırılır.

Faaliyet verisi MRV tarafının terimi. Emisyon hesabına giren girdiyi anlatır: yakılan yakıt miktarı, tüketilen hammadde. Emisyon faktörüyle çarpıldığında emisyon miktarını verir.

Faaliyet seviyesi tahsisat tarafının terimi. Üretim miktarını anlatır: kaç ton klinker, kaç ton çelik.

İki veri farklı raporlarda, farklı amaçlarla kullanılır: faaliyet verisi emisyon raporunda, faaliyet seviyesi Faaliyet Seviyesi Raporunda.

EK-5 hangi parametreleri ister§

EK-5, faaliyet seviyelerine ilişkin veri toplama parametrelerini iki ana grupta toplar.

Genel faaliyet verileri. Tesisin adı ve açık adresi, İşlem Kayıt Sistemindeki tesise ait kayıt numarası, Sera Gazı Emisyon İzni belgesi, işletmenin veya yetkilendirilmiş temsilcinin yetki belgesiyle birlikte adı, açık adresi ve irtibat bilgileri. Doğrulayıcı bilgileri ayrı bir başlık: doğrulayıcının açık adresi ve irtibat bilgileri. Faaliyet bilgileri başlığı EK-1 uyarınca tesiste yürütülen faaliyetlerin listesini, bu faaliyetlere ilişkin bütün alt tesislerin listesini, ilgili NACE ve PRODCOM kodlarını ve varsa ısı transferi bilgilerini ister. Dördüncü başlıkta ölçülebilir ısı, ara ürünler, atık gazlar veya CO₂ transferi için diğer ETS tesislerine ya da ETS dışı tesislere yapılan bağlantıların listesi yer alır; her bağlantı için bağlı tesisin adı, bağlantı türü ve karşı taraf ETS kapsamındaysa İşlem Kayıt Sistemi numarası ile Sera Gazı Emisyon İzni bilgisi verilir.

Yıllık veriler. Bu grup sekiz alt başlıkta ilerler.

EK-5'in 2.7 başlığı NACE kodu için bir istisna daha koyar. Ölçülebilir ısıyı ETS kapsamında olmayan tesis ve kuruluşlara ihraç eden karbon kaçağı ısı kıyaslama alt tesisi için, kendi kodunuz değil alıcıların NACE-4 kodları raporlanır (EK-5, 2.7/c). Isı satan tesis bu bilgiyi müşterisinden almak zorunda; veri toplama düzeni kurulurken akla gelmeyen, sözleşme tarafında iş çıkaran bir kalem. Bu adın Madde 13/2'de sayılan dört alt tesis türünün beşincisi mi, yoksa ısı kıyas alt tesisinin karbon kaçağı statüsüne göre ayrılmış hâli mi olduğu Yönetmelikten okunamıyor; terim tanımlar maddesinde yer almıyor.

Listenin gösterdiği şey, FSR'nin üretim tonajının ötesinde bir veri seti taşıdığıdır. Isı, elektrik, atık gaz, ara ürün ve transfer CO₂ akışlarının tamamı aynı rapora girer.

Emisyon raporuyla ilişkisi§

FSR iki girdiden beslenir.

Yapısını İMP'den alır. Hangi alt tesislerin tanımlandığı, her birinin sınırının nerede çizildiği ve verinin nasıl toplanacağı İMP'de yazar.

O yılın emisyon değerini ise emisyon raporundan alır. Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası, tesisin doğrulanmış yıllık sera gazı emisyonu verisinin belirlenen alt tesislere atfedileceğini söyler.

Bunun pratik sonucu şu: emisyon raporu tamamlanmadan FSR tamamlanamaz. İki raporun hazırlanma sırası bu bağımlılıkla belirlenir. Aynı gün teslim edilir olmaları sıralarının serbest olduğu anlamına gelmez.

Bağımlılığın izi EK-5'in kendisinde görünür. Yıllık veriler grubunun ilk başlığı tesis düzeyinde ayrıntılı yıllık doğrulanmış emisyon verilerini ister; ikinci başlık bu verinin alt tesislere dağıtıldığı emisyon dengesi hesabını. Doğrulanmış emisyon verisi ise ancak doğrulanmış bir emisyon raporundan gelebilir. FSR'nin içine, doğrulaması tamamlanmış bir emisyon sayısı girer.

Takvim sonucu tek yönlü bir sıra: emisyon verisinin kapanması, doğrulanması, alt tesislere atfedilmesi ve ancak bunlardan sonra FSR'nin kesinleşmesi. Emisyon raporunda yapılan geç bir düzeltme, alt tesis dengesini ve dolayısıyla FSR'yi de yeniden açar.

Alt tesis toplamı tesis toplamına eşit olmalı§

EK-5'in alt tesis başına yıllık emisyonlar başlığı, her alt tesise atfedilebilecek emisyon miktarını tanımlayan bir emisyon dengesi hesabı ister. Denge kelimesi burada teknik anlamda kullanılır: alt tesislere dağıtılan emisyonların toplamı, tesisin doğrulanmış toplam emisyonuna eşit olmak zorunda.

Mutabakatın bozulduğu yerler tekrar eder. Ortak kazan, ortak buhar şebekesi veya ortak elektrik üretimi birden fazla alt tesise hizmet ediyorsa bir paylaştırma yöntemi gerekir. EK-4, birden fazla alt tesise hizmet veren tesis kısımlarının ve bunların emisyonlarının ilgili alt tesislerle ilişkilendirme yönteminin izleme metodolojisi planında açıklanmasını, ayrıca veri boşluklarının ve çifte sayımın önlenmesi için kullanılan yöntemlerin anlatılmasını ister. Bir emisyon iki alt tesise birden yazıldığında toplam tesis emisyonunu aşar; hiçbirine yazılmadığında toplamın altında kalır. Fark her iki durumda da doğrulama sırasında görünür.

Bu mutabakat FSR'nin iç tutarlılık kontrolüdür. Kıyas değeriyle çarpılacak faaliyet seviyesinin savunulabilirliği buna dayanır.

Ne zaman sunulur§

Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin beşinci fıkrası FSR'nin sera gazı emisyon raporu ile birlikte ve 29 uncu maddedeki süreler çerçevesinde elektronik ortamda Başkanlığa sunulacağını söyler.

29 uncu madde bu süreyi her yıl 30 Nisan olarak belirler. Rapor, bir önceki yılın 1 Ocak-31 Aralık dönemini kapsar.

Tahsisatı nasıl belirler§

Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre tahsisatlar, her bir alt tesis için yıllık doğrulanmış faaliyet seviyesi dikkate alınarak dağıtılır.

Aynı maddenin yedinci fıkrası formülü verir:

Tahsisat formülüAlt tesis i için

ÜT_i=KD_i×ÜTO_i×SFK_i×FS_i

KD_i

Kıyas değeri

ÜTO_i

Ücretsiz tahsisat oranı

SFK_i

Sektörel faaliyet katsayısı

FS_i

Alt tesis faaliyet seviyesi

Tesis düzeyindeÜT_tesis = Σ ÜT_i

Faaliyet seviyesi bu formülde çarpanlardan biri olarak durur. Kıyas değeri ürün birimi başına bir emisyon yoğunluğu taşır; faaliyet seviyesi ise o sistem yılında kaç birim üretildiğini söyler. İkisinin çarpımı alt tesisin ücretsiz tahsisat tabanını kurar, sektörel faaliyet katsayısı ile ücretsiz tahsisat oranı bu tabanı ölçekler.

KPK/2026/1 uyarınca 2026 yalnız raporlama yılıdır. FSR'nin 2026 üretim verisini taşıması, o yıl için fiyat veya tahsisat teslimi başladığı anlamına gelmez. Fiyat mekanizması 2027'de başlar; pilot tahsisatının hesap, ilan ve teslim ayrıntıları ayrıca yayımlanacak usul ve esasları beklemektedir.

Buradan FSR'nin neden yıllık olduğu çıkar. Üretim her yıl değiştiği için tahsisat da her yıl yeniden hesaplanır; 13 üncü maddenin beşinci fıkrası dağıtımı yıllık doğrulanmış faaliyet seviyesine bağladığından sabit bir tahsisat taahhüdü oluşmaz. Raporlamada ücretsiz tahsisat miktarına etki edecek bir hata tespit edilirse, 14 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca tespit edilen miktar kadar tahsisat için telafi yılı içerisinde mahsuplaşmaya gidilir.

Birinci uygulama döneminin birinci alt dönemine ilişkin yıllık kıyas değerleri, alt tesislere ilişkin doğrulama raporları teslim edildikten sonra Ulusal Tahsisat Planı'nda ilan edilir (Geçici Md. 4). O alt dönemde kıyas değeri raporlardan sonra belli olur ve tahsisat miktarı yıl içinde önceden hesaplanamaz. Diğer dönemlerde kıyas değeri, dönem başlamadan önceki Kasım ayının son iş gününe kadar ilan edilir (Md. 13/3).

Veri kapanışı§

FSR yıllık bir rapor ama verisi yıl boyunca birikir. Alt tesis bazında üretim verisinin aylık kapatılması, yıl sonunda on iki ayı birden derlemekten daha az sorun çıkarır.

Bu kapanış çoğu tesiste mali kapanışla aynı döneme denk gelir. İki sürecin aynı kaynaklardan beslenmesi, veri sahipliğinin baştan netleştirilmesini gerektirir.

Yıl sonunda kapatılacak kalemler EK-5'in yıllık veriler grubuyla örtüşür: alt tesis bazında üretim, ısı dengesi, elektrik dengesi, atık gaz ve ara ürün transferleri, transfer edilen CO₂. Bu kalemlerin bir kısmı üretim biriminde, bir kısmı enerji biriminde, bir kısmı mali işlerde tutulur. Veri sahipliğinin yıl başında netleştirilmesi bu dağınıklığı azaltır.

Kapanışın bir de dış bağı vardır. EK-5, bağlı ETS tesislerinden veya ETS dışı tesislerden gelen ve onlara giden ölçülebilir ısı, atık gaz, ara ürün ve CO₂ miktarlarını ister. Karşı tarafın da aynı akışı raporlayacağı bu kalemlerde mutabakatın yıl kapanmadan yapılması gerekir; sonradan yapılan bir düzeltme iki tesisin raporunu birden etkiler.

Bundan sonrası§

FSR doğrulandıktan sonra tahsisat hesabına girer. Yapısının geldiği yer İMP, emisyon değerinin geldiği yer emisyon raporu. Zaman sırası süreç akışında.