Sera gazı emisyon raporu

Emisyon raporu, tesisin bir takvim yılında saldığı sera gazını beyan eden yıllık belgedir. Yönetmelik onu "Başkanlıkça onaylanmış izleme planı ve ilgili tebliğler çerçevesinde hazırlanacak olan rapor" olarak tanımlar (Madde 4).

Sistemdeki yeri§

Yönetmeliğin genel kuralında bu raporun sayısı doğrudan bir yükümlülüğe dönüşür. 16 ncı maddeye göre işletmeler teslim yükümlülüğünü, doğrulanmış emisyon raporlarındaki miktara denk gelecek şekilde yerine getirir.

KPK/2026/1 uyarınca 2026 sistem yılı yalnız raporlamadır. Bu nedenle 2026 emisyon raporu tahsisat teslimi veya fiyat yükümlülüğü oluşturmaz. Fiyat mekanizması 2027'de başlar; 2027 pilot akışının ayrıntıları ayrıca yayımlanacak usul ve esasları bekler.

Raporun içinde ne var§

Yönetmeliğin 29 uncu maddesinin ikinci fıkrası raporlamanın EK-6'da belirtilen ilkeler çerçevesinde yapılacağını söyler. EK-6 raporun içeriğini dört başlıkta saymaktadır.

Tesisi belirleyici bilgiler. Tesisin ismi; posta kodunu da içeren adresi; tesiste yürütülen ve EK-1'de belirtilen faaliyetlerin tipi ve sayısı; tesisin irtibat noktasının adres, telefon, faks ve e-posta bilgileri; tesisin sahibinin ve varsa ana firmanın ismi; tesisin koordinat verileri.

Emisyonları hesaplanan her faaliyet için. EK-1'de yer alan ve tesis sınırları içinde yürütülen her faaliyet ayrı ayrı raporlanır: faaliyet verisi, emisyon faktörleri, oksidasyon faktörleri, toplam emisyonlar ve belirsizlikler.

Emisyonları ölçülen her faaliyet için. Bu başlıkta istenen kalemler farklı: toplam emisyonlar, ölçüm metotlarının güvenilirliği üzerine bilgiler ve belirsizlikler.

Yanma emisyonları için. Faaliyete özgü emisyon faktörü belirlenirken oksidasyon dikkate alınmamışsa rapor oksidasyon faktörlerini de içerir.

Belirsizlik kalemi her iki izleme yolunda da istenir. Hesaplanan faaliyette de, ölçülen faaliyette de raporun parçası; nasıl kurulduğu için belirsizlik sayfasına bakın.

EK-6 bu içerik başlıklarını vermektedir, rapor şablonunu vermez. Zorunlu veri alanlarının ve sunum ekranının ne olacağı Yönetmelikte yazmaz. Madde 34/6 iş ve işlemlerin Başkanlıkça kurulan elektronik sistem üzerinden yürüyeceğini söyler ama o sistemi adlandırmaz; MEDAS yalnızca doğrulayıcı kuruluş atamasının yapıldığı sistemdir (Madde 4/cc, 30/2). Raporun hangi ekrandan sunulacağı bu nedenle açık.

Hesaplama ve ölçüm raporda nasıl görünür§

EK-6 izlemenin iki yolunu tanımlamaktadır: emisyonlar hesaplama veya doğrudan ölçüm yoluyla izlenir. Rapor hangi yolun kullanıldığına göre farklı kalemler taşır.

Hesaplama yolunda formül şu: emisyon miktarı = faaliyet verisi × emisyon faktörü × oksidasyon faktörü. Faaliyet verisi (kullanılan yakıt, üretim hızı gibi) tedarik verisi veya ölçüm şeklinde izlenir. Başkanlıkça kabul edilen emisyon faktörleri kullanılır; faaliyete özgü emisyon faktörleri bütün yakıtlar için kullanılabilir. Önceden belirlenmiş emisyon faktörleri, lastik gibi atık yakıtlar ve sınai proses gazları dışında kalan bütün yakıtlar için Başkanlığın uygun görüşüne tabi. Biyokütlenin emisyon faktörü sıfır kabul edilir. Emisyon faktörü karbonun bir kısmının oksidasyona uğramadığını hesaba katmıyorsa ayrıca bir oksidasyon faktörü kullanılır; faaliyete özgü faktör oksidasyonu zaten içeriyorsa oksidasyon faktörü kullanılmaz. Hesap her faaliyet, tesis ve yakıt için ayrı yapılır.

Ölçüm yolunda emisyonlar Başkanlıkça uygun bulunan ve ilgili tebliğlerde yer alan standart metotlarla ölçülür. EK-6 buraya bir şart ekler: ölçümün doğruluğu hesaplanmış emisyonlarla teyit edilir. Sürekli ölçüm sistemi kuran tesis hesaplama zincirinden çıkmaz; ölçüm sonucunu karşılaştıracak paralel bir hesabı da tutmak zorunda. Raporda görünen "ölçüm metotlarının güvenilirliği üzerine bilgiler" kalemi bu teyidin yazıldığı yerdir.

Karbondioksit dışındaki sera gazları için EK-6 ayrı bir hüküm taşır: Başkanlıkça uygun bulunan ve ilgili tebliğlerde yer alan standart metotlar kullanılır. Nitrik asit hattının diazot oksidi ile birincil alüminyumun perflorokarbonları bu hükmün kapsamındadır.

Onaylı izleme planı çerçevesi§

Yönetmeliğin 29 uncu maddesinin üçüncü fıkrası tek cümle: sera gazı emisyon raporu, Başkanlıkça onaylanan izleme planı çerçevesinde hazırlanır.

Bunun pratik sonucu raporun serbestçe kurulabilen bir belge olmaktan çıkmasıdır. Hangi kaynak akışının hangi yöntemle izleneceği ve hangi emisyon faktörünün kullanılacağı plandan gelir. 28 inci maddenin ikinci fıkrası da izlemenin bu plan ve Başkanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yürütülmesini ister. Rapor plandaki yöntemden ayrılıyorsa sapma belgelenmek zorunda.

İzleme planına etki edebilecek bir değişiklik olduğunda 34 üncü maddenin dördüncü fıkrası devreye girer: değişiklik en geç 30 gün içinde Başkanlığa bildirilir ve Başkanlık izleme planının veya sera gazı emisyon raporunun yenilenmesini talep edebilir. Yıl içinde yapılan bir yakıt değişikliği ya da devreye alınan yeni bir kaynak akışı bu bildirimi gerektirir. Bildirilmemiş bir değişiklik, raporun onaylı plan çerçevesinde hazırlandığı iddiasını zayıflatır.

Takvim§

Yönetmeliğin 29 uncu maddesi tarihi vermektedir: her yıl 30 Nisan'a kadar, bir önceki yılın 1 Ocak-31 Aralık tarihleri arasında izlenen emisyonlar Başkanlığa raporlanır. Başkanlık gerekli gördüğünde bu süreyi en fazla bir ay uzatabilir.

Aynı maddede faaliyet seviyelerinin de aynı süre içinde raporlanacağı yazar. İki rapor birlikte gider.

Doğrulama sunumdan önce§

Yönetmeliğin 30 uncu maddesi net: emisyon raporunun Başkanlığa gönderilmeden önce doğrulanması zorunludur.

Bu, takvimi geriye doğru kurar. 30 Nisan son sunum tarihi olduğuna göre, doğrulamanın o tarihten önce tamamlanmış olması gerekir. Doğrulayıcı kuruluşun saha ziyareti, bulguların kapatılması ve raporun düzeltilmesi de bu pencereye sığmak zorunda.

Doğrulayıcı kuruluş sözleşmesinin yıl bitmeden yapılması bu yüzden önem taşır. Aynı dönemde aynı sektördeki bütün tesisler doğrulayıcı arar.

FSR ile bağı§

Faaliyet Seviyesi Raporu o yılın emisyon değerini bu rapordan alır. Emisyon raporu tamamlanmadan FSR tamamlanamaz.

İki rapor aynı gün sunulur ama hazırlanma sıraları serbest değildir. Emisyon raporu önce biter.

Hata bulunursa§

Yönetmeliğin 16 ncı maddesi, Başkanlığa sunulan doğrulanmış emisyon raporunda hata tespit edilmesi halinde teslim yükümlülüğünün telafi yılında yerine getirileceğini söyler. Telafi yılı, hatanın belirlendiği sistem yılından sonraki yıl olarak tanımlanır.

Geç bildirim yapan işletmeler için de aynı mekanizma işler; bu durum idari yaptırımların uygulanmasına engel olmaz.

Kayıtların saklanması§

Yönetmeliğin 37 nci maddesi işletmelerin ilgili bütün verilerini ve bilgi kayıtlarını en az 10 yıl saklamasını, talep üzerine bu belgeleri niteliğine uygun düştüğü ölçüde ilgili idarenin incelemesine sunmasını ister.

Süre, raporun kendisinden uzun bir yükümlülük yaratır. Sayaç okuma kayıtları, kalibrasyon sertifikaları, laboratuvar analiz raporları, satın alma faturaları ve hesaplama tabloları rapor gönderildikten sonra da erişilebilir kalmalı. Telafi yılı mekanizması hatanın sonraki bir sistem yılında ortaya çıkabileceğini varsaydığı için saklama süresi bu mekanizmanın da dayanağıdır.

Bundan sonrası§

Rapor doğrulamadan geçer ve 30 Nisan'da sunulur. Fiyat uygulanan yıllarda teslim yükümlülüğünün büyüklüğünü belirler; 2026 pilot raporu yalnız raporlama kapsamındadır. Aynı yılın üretim verisi FSR ile raporlanır. Zaman sırası süreç akışında.