Pilot dönem takvimi ve yükümlülükler

Türkiye ETS Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Karbon Piyasası Kurulunun KPK/2026/1 kararları 3 Eylül 2026'da duyuruldu: pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar. 2026 sistem yılında kapsamdaki işletmeler yalnız raporlama yükümlülüğüne tabidir; fiyat mekanizması 2027 sistem yılında başlar.

Bu dönem hangi sırada§

Sistem tek bir düzenle işlemez. Pilot dönem, birinci uygulama dönemi ve sonraki dönemler; kıyas değerinin ne zaman bilindiği, ücretsiz tahsisat oranının nasıl belirlendiği ve hangi istisnanın ne zaman bittiği bakımından ayrılır. Üçünün yıl ekseni üzerindeki yeri ve farkları dönemler sayfasında durur. Bu yazı pilot dönemin kendi takvimini anlatır.

Pilot dönemin kapsamı§

Pilot; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki Kategori B ve C tesisleri kapsar. Kategori sınırı kurulu kapasiteye göre hesaplanan yıllık emisyona dayanır; 50.000 tCO₂e üzerindeki tesisler B veya C kategorisine girer.

Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı her sektör için kıyas yöntemine göre %100 olarak belirlendi. Elektrik dışındaki dört sektörde kıyas, tüm tesislerin ağırlıklı genel ortalamasıyla; elektrik üretiminde santralin geçmiş beş yıllık ağırlıklı ortalama emisyon yoğunluğuna göre santral bazında hesaplanacak. Sayısal kıyas değerleri ve ayrıntılı usul ve esaslar henüz yayımlanmadı.

Ana faaliyeti bu beş sektör arasında olmayan ve 35.11.10.30.00 PRODTR/PRODCOM koduyla elektrik üreten tesisler ile doğalgaz ve ham petrol boru hattı geçişi sağlayan kuruluşların basınç dengeleme, kompresör ünite ve istasyonları pilotta kapsam dışıdır.

Yürürlükten gelen ilk kesin tarih: pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmeler ilk İzleme Metodolojisi Planlarını, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde (27 Ekim 2026'ya kadar) elektronik ortamda Başkanlığa sunur. Başkanlık gerekli görürse bu süreyi altı aya kadar uzatabilir.

2026 emisyon yılı§

1 Ocak-31 Aralık 2026 dönemindeki emisyon ve faaliyet seviyesi verileri onaylı planlara göre toplanır. Tesis sınırı, kaynak akışları, ölçüm cihazları ve veri sorumluları yılın başında kontrol edilir.

Yıl içinde uygulanacak çalışma düzeni:

2026 raporlarının 2027'de sunulması§

KPK/2026/1, 2026 sistem yılını yalnız raporlama yükümlülüğüne ayırır. Yönetmeliğin genel raporlama takvimi uyarınca 2026 emisyon ve faaliyet seviyesi raporları 2027'de hazırlanır, doğrulanır ve sunulur. Pilot usul ve esasları yayımlandığında bu takvim yeniden kontrol edilmelidir.

2026 yılı kapanınca emisyon raporu ve Faaliyet Seviyesi Raporu hazırlanır. Emisyon raporu tamamlanmadan FSR'deki yıllık emisyon verisi kesinleşmez. Her iki rapor sunumdan önce doğrulamadan geçer.

Yıllık ritim her sistem yılında aynı işler: Ocak-Şubatta veri kapanışı ve rapor hazırlığı, Şubat-Nisanda doğrulama, 30 Nisanda iki raporun sunulması, sunumdan sonraki 60 gün içinde Ulusal Tahsisat Planının yayımlanması, plandan sonraki 30 gün içinde ücretsiz tahsisat başvurusu ve Kasım ayının son iş gününde teslim. Adımların tamamı, ara bağımlılıkları ve madde dayanakları uyum döngüsü sayfasında.

2026 emisyon yılı için kesinleştirilebilen işlem şudur:

2026 emisyonları için Kasım 2027'de tahsisat teslimi gösterilmez; Kurul kararı bu yılı yalnız raporlama yükümlülüğüne ayırmıştır.

Başkanlık raporlama süresini gerekli gördüğünde en fazla bir ay uzatabilir. Tesis bu ihtimali kendi takviminin başlangıç varsayımı yapmamalıdır.

2027 emisyon yılı§

İkinci pilot yılında fiyat mekanizması başlar. Tesis 2026 raporlarını hazırlayıp doğrulatırken 2027 verisini ve tahsisat pozisyonunu birlikte izler. 2027 emisyon ve faaliyet seviyesi raporları Yönetmeliğin genel takvimine göre 30 Nisan 2028'e kadar sunulur. Piyasanın açılış, fiyatlama ve teslim ayrıntıları, Başkanlığın yayımlayacağı pilot usul ve esaslarıyla kesinleştirilmelidir.

Sera gazı emisyon izni§

7552 sayılı Kanun kapsamdaki işletmelere sera gazı emisyon izni yükümlülüğü getirmektedir. Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi izni, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde ister. Kanun 9 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdiğine göre süre 9 Temmuz 2028'de dolar; tarih bu hesaptan gelir, Yönetmelikte yazmaz ve Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık iki yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

İzin süresi pilot takvimden ayrı izlenmelidir. Plan, rapor ve doğrulama işlerinin tamamlanması izin başvurusunun kendiliğinden yapıldığı anlamına gelmez.

Yönetim için dört kontrol noktası§

Yönetimin takip edeceği özet gösterge seti şunlardan oluşabilir:

• Onaylı izleme planı ve İMP'nin güncel sürümü
• Aylık veri kapanışının tamamlanma oranı
• Açık doğrulama bulguları ve sorumluları
• Doğrulanmış emisyon, ücretsiz tahsisat ve beklenen tahsisat açığı

Bu dört başlık çevre performansı ile mali yükümlülüğü aynı tabloda görünür kılar.

Belge bağımlılıkları sistem haritasında, zaman sırası süreç akışında, her yıl tekrar eden ayrıntılı akış uyum döngüsünde, kapsam kontrolü kimler kapsamda sayfasında.